Σχολιάκι 376 (16/1/2018) Η «δεύτερη ευκαιρία» τού Κλάπτον

Ο Έρικ Κλάπτον μεγαλώνει παράλληλα με όλο τον υπόλοιπο κόσμο…
Αυτό είναι νομοτέλεια. Όποιος μεγαλώνει, δεν μεγαλώνει μόνος του, περνάει ο χρόνος γι’ αυτόν, όπως και για τον υπόλοιπο κόσμο, τα δένδρα, τα λουλούδια, τους ανθρώπους, τα μικρά παιδιά που μεγαλώνουν…
Μεγαλώνουμε κι εμείς μαζί με τον Άγγλο κιθαρίστα, συνθέτη και τραγουδιστή της ροκ και της μπλουζ, Κλάπτον. Και αναφέρομαι σ’ αυτόν επειδή είναι ένας κιθαριστής που ξεχώρισε από πολύ νωρίς και έφτιαξε το δικό του άστρο στο παγκόσμιο στερέωμα.
Είμαι συνομήλικός του και αυτό που ξέρω είναι πως αγαπάμε το ίδιο όργανο, αλλά, για να είμαι πιο συγκεκριμένος, εκείνος θεωρείται ως ένας από τους σημαντικότερους κιθαριστές στον κόσμο, σε ένα διαρκώς εξελισσόμενο όργανο, όπως η ηλεκτρική κιθάρα. Καμία σχέση με το «άλλο όργανο», όπως είναι η κλασική κιθάρα, η οποία μπορεί να περικλείσει μέσα στο ρεπερτόριό της πολυφωνικές συνθέσεις και περισσότερη κλασική παιδεία-κουλτούρα. Η Κλασική και η Ηλεκτρική κιθάρα είναι δυο διαφορετικά όργανα. Απλά έχουν και οι δυο κατά βάση έξη χορδές και ταστιέρα (και αυτές από διαφορετικό υλικό) και παίζουν ένα εντελώς διαφορετικό ρεπερτόριο, με διαφορετικό πνεύμα.
Τι κοινό λοιπόν έχω με τον Έρικ Κλάπτον; Την ηλικία, τη μουσική και τις πιθανότητες φθοράς τού σώματος… Το τελευταίο, σημαντικό κοινό σημείο, το οποίο πολλές φορές καθορίζει τη συνέχεια και την εξέλιξη του κιθαριστή. Του κάθε μουσικού του οποίου τα δάκτυλα είναι η βάση έκφρασης και υλοποίησης των σκέψεων και των ενεργειών που θα καταλήξουν στη Δημιουργία.

Η ενηλικίωση, ακόμα και το γήρας, δεν ισοδυναμεί αναγκαστικά με τη φθορά των δακτύλων. Η πολύχρονη άσκηση εξάλλου, διατηρεί την τεχνική και την ετοιμότητα των δακτύλων. Πολλοί υπερήλικοι σολίστες, συνεχίζουν να στέκονται άξιοι στυλοβάτες τού μουσικού είδους στο οποίο αφιέρωσαν τη ζωή τους.
Ο Κλάπτον όμως δήλωσε πως χάνει προοδευτικά την ακοή του! Ένας μουσικός που δυσκολεύεται με την ακοή, χάνει έναν σημαντικότατο παράγοντα αρτιμέλειας. Ουδείς στον κόσμο μπορεί να παίζει ένα όργανο χωρίς να ακούει αυτό που παράγουν τα δάκτυλα ή η φωνή. Το παράδειγμα του Μπεετόβεν είναι ίσως μοναδικό. Από την ηλικία των 26 χρόνων του, άρχισε σταδιακά να χάνει την ακοή του, αυτός ο θεμελιωτής του Κλασικισμού-Ρομαντισμού. Η δράση του Γερμανού συνθέτη κατά την περίοδο που δημιουργούσε με χαμένη την ακοή του, διήρκησε τριάντα ολόκληρα χρόνια και οι συνθέσεις εκείνης της περιόδου έγιναν παγκόσμιο σημείο αναφοράς και απορίας, γεγονός που απασχολεί συνεχώς την ανθρωπότητα… Αλήθεια, ένας ζωγράφος, πώς μπορεί να ζωγραφήσει όταν έχει χάσει το φως του;…

Ο Κλάπτον προκάλεσε ο ίδιος την απώλεια ακοής του, όπως και πολλοί άλλοι ροκ μουσικοί λόγω των πολύ υψηλών ντεσιμπέλ που βομβάρδισαν τα αφτιά τους! Αναφέρθηκε δε στους πόνους του και στη φάση που διέρχεται με το σώμα του, που το αισθάνεται να καταπέφτει: «Ξεκίνησε με πόνο χαμηλά στη μέση και εξελίχθηκε σε αυτό που ονομάζουν περιφερική νευροπάθεια. Είναι αυτό που αισθάνεσαι σαν να σου κάνουν ηλεκτρικά σοκ που κατεβαίνουν μέχρι το πόδι σου», δήλωσε ο θρύλος της κιθάρας. «Επίσης, έπρεπε να μάθω πώς να αντιμετωπίζω και κάποια ακόμα πράγματα που προκλήθηκαν λόγω ηλικίας…»
Δεν σταμάτησε εκεί. Συνέχισε να κάνει κάτι σαν… απολογισμό τής ζωής του προσθέτοντας: «Καθότι αναρρώνω από αλκοολισμό και εθισμό σε ουσίες, το θεωρώ φοβερό πράγμα που είμαι ακόμα ζωντανός. Κανονικά, θα έπρεπε να τα είχα τινάξει καιρό τώρα. Για κάποιο λόγο, με έσωσαν από τα σαγόνια τής κόλασης και μου έδωσαν δ ε ύ τ ε ρ η ευκαιρία».

Ψάχνει την «δεύτερη ευκαιρία» λοιπόν ο Έρικ Κλάπτον, στα 72 του! Θα μου πεις, ποτέ δεν είναι αργά, για οποιονδήποτε. Αυτό το δόγμα ενεργοποιεί τον καθέναν που θέλει να παλέψει τη ζωή, ακόμα και σε εκείνους οι οποίοι έχουν ήδη δώσει τα διαπιστευτήριά τους, όπως ο Κλάπτον, με την τεράστια δισκογραφία, συναυλίες σε όλο τον κόσμο, τιμητικές διακρίσεις, οικονομικά κέρδη, παγκόσμια αναγνώριση. Υπήρξε ανανεωτής τής φόρμας της τζαζ που έγινε σημείο αναφοράς στον όμορο μουσικό κόσμο. Εδώ τώρα, ο Άγγλος κιθαριστής, μέσα στο άμεσο σκοτεινό του μέλλον, λόγω της σταδιακής απώλειας της ακοής του, δηλώνει πως: «Όσο με παν τα δάκτυλά μου.» «Όσο η ακοή μου, μου επιτρέψει, εγώ θα συνεχίσω…»
Εάν αυτό δεν λέγεται τσαγανό, πώς θα το ονομάσουμε;
Μου θυμίζει κιθαριστές της τζαζ ή του μπλουζ που παίζουν παρ’ όλο τους σοβαρούς τραυματισμούς που είχαν υποστεί στα δάχτυλα. Το παράδειγμα του Ρομά κιθαρίστα Τζάνγκο Ράινχαρντ είναι χαρακτηριστικό:
Στα 18 του χρόνια, μετά από πυρκαγιά στο τροχόσπιτο όπου έμενε, υπέστη εγκαύματα και στα χέρια του, με αποτέλεσμα να αχρηστευθούν ο παράμεσος και το μικρό δάκτυλο του αριστερού χεριού. Προσάρμοσε λοιπόν το παίξιμό του με τα εναπομείναντα δυο δάχτυλα (!!!), αυτός ο καταπληκτικός δεξιοτέχνης μουσικός τζαζ Τσιγγάνος, ο οποίος έγινε υπόδειγμα κιθαριστή για την τεχνική και το πρωτότυπο στυλ του και θεωρείται ο «βασιλιάς» τού σουίνγκ.
Υπάρχουν πλήθος από τέτοια παραδείγματα που δείχνουν πως το πέρασμα του χρόνου και τα σημάδια που αφήνει, έχουν ως… αντίπαλο το πείσμα και την επιμονή τού καθενός. Έζησα την καταπληκτική εμπειρία να περάσω αρκετές ώρες σε εργαστήριο ζωγραφικής φωκομελικών ανθρώπων και με δέος τους έβλεπα να ζωγραφίζουν με τα πόδια ή με το στόμα!!!

Το παράδειγμα του συνομήλικού μου Κλάπτον με συγκινεί και με οδηγεί σε μια ενσυναίσθηση που με προτρέπει να μπω σε σκέψεις προσωπικές.… Η «δεύτερη ευκαιρία» (και η τρίτη και η τέταρτη θα προσέθετα εγώ) είναι αναγκαία για όποιον-όποιαν έχει στοχοπροσήλωση και ανάγκη, ψυχή τε και σώματι, να προσπεράσει τα εμπόδια και τις φθορές που φέρνει ο χρόνος. Τότε εμφανίζονται τα… υπερφυσικά ένστικτα και παλεύουν με τις αναπόφευκτες φθορές τού χρόνου.
Τότε, το εγώ ίσως να γίνεται η καταλυτική δύναμη που θα νικήσει το θεριό…

Νότης Μαυρουδής

 

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 375 (12/1/2018) Διαγραφές.

Πρόσφατα, αναγκάστηκα να σβήσω έναν από τους διαδικτυακούς αναγνώστες μου λόγω κακής λεκτικής συμπεριφοράς του, με αφορμή το θέμα της Παλαιστίνιας Αχέντ Ταμίμι που με απασχόλησε στο 373ο σχολιάκι μου.
Δεν ήθελα να προχωρήσει περαιτέρω αυτή η λεκτική διένεξη, η οποία ξεκίνησε με προσβλητικές εκφράσεις τόσο προς εμένα, όσο και σε αναγνώστρια της σελίδας μου.
Το θέμα τής διαγραφής δεν έγινε επειδή ο αναγνώστης είχε «άποψη» για τη διένεξη Ισραηλινών-Παλαιστινίων, αλλά, επαναλαμβάνω, για τον ποταπό τρόπο χρήσης των λέξεων, για το υφάκι και για το «ήθος» των παρεμβάσεών του.
Σε έναν διάλογο, ο καθένας επιλέγει τον δικό του τρόπο παρέμβασης. Επειδή στην ουσία δεν γνωριζόμαστε καθόλου μεταξύ μας (παρ’ όλο που ο μηχανισμός του facebook μάς έχει βαφτίσει «φίλους»), οι λέξεις, η γραφή, το ήθος, παίζουν ρόλο σημαντικό ως προς την ομαλή διεξαγωγή ενός εποικοδομητικού διαλόγου μεταξύ μας. Παρ’ όλες τις εκτροπές τού διαλόγου στο διαδίκτυο, ο οποίος, τις περισσότερες φορές, γίνεται προσβλητικός, πολεμοχαρής, επιθετικός και ενίοτε δείγμα… αλητείας, θα βρει κανείς και ιστότοπους που κρατούν ένα ήθος και ένα επίπεδο για αναγνώστες, οι οποίοι έχουν διάθεση να εκφραστούν με κόσμιο τρόπο και σε φιλικό κλίμα. Αυτό το κλίμα επιθυμώ να διατηρήσω με τους αναγνώστες μου. Τυχόν υπερβάσεις ακραίες, τις επισημαίνω και… delete!

Τις διαφωνίες τις θεωρώ καλή αφορμή για δημιουργική παρέα. Μου αρέσει η διαφωνία γιατί ανάβει τα αίματα, εξάπτει τη φαντασία, ταρακουνάει το πνεύμα, γίνεται αιτία για να επανεξετάσεις την άποψη… Έχω μάθει επάνω σε τέτοια ζητήματα γιατί εκτίθεμαι με τη  δημοσίευση κειμένων μου, με τα τραγούδια μου που τα δισκογραφώ, με την κιθάρα μου παρουσιάζοντάς τα στις συναυλίες μου, με ραδιοφωνικές και-ενίοτε-τηλεοπτικές εκπομπές…
Από νεαρή ηλικία εκτίθεμαι και φυσικό είναι να συναντώ ανθρώπους, οι οποίοι διατυπώνουν τη γνώμη τους σε ό,τι εκθέτω…
Είναι μεγάλη… άσκηση και δοκιμασία αυτό. Θέλει γερά νεύρα και, κυρίως, αυτογνωσία, ώστε να ξεχωρίζεις το κομπλιμέντο από την αλήθεια και την ειλικρίνεια του κριτή σου. Εξ’ άλλου, η απόφαση διαγραφής από μια διαδικτυακή… παρέα, δεν είναι απλό πράγμα και δεν γίνεται ποτέ ελαφρά τη καρδία. Μεσολαβούν πολλές σκέψεις ενδιάμεσα, ώσπου να φτάσεις στο σημείο να το αποφασίσεις. Ας μην ξεχνάμε πως οι διαγραφές, σε δεδομένες ιστορικές στιγμές, στιγμάτισαν συλλογικότητες, κόμματα, κυβερνήσεις και πολλά ανθρώπινα σύνολα, τα οποία εκπαραθύρωναν ό,τι δηλητηρίαζε ή ενοχλούσε την ομαλή συνέχεια μιας πορείας που είχε χαραχθεί.
Πολλές φορές, η διαγραφή έπαιρνε τη μορφή μιας άγριας εκδίκησης και σκληρής τιμωρίας, όταν η κριτική γινόταν ακόμα και για να διορθωθούν, να βελτιωθούν, να ξεπεραστούν ιδεολογικά εμπόδια, πολλές φορές παραμορφωμένα από αυταρχισμούς ή υπεροψίες, συνήθως ηγετικών στελεχών…
Η ιστορία τής Αριστεράς κάτι παραπάνω γνωρίζει πάνω σ’ αυτά τα ζητήματα… Θυμάμαι πως, μεταδικτατορικά, με την μεταπολίτευση, το ΚΚΕ Εσωτερικού (όχι το ΚΚΕ) πήρε απόφαση να μην συνεχίσουν την πολιτική των διαγραφών των διαφωνούντων στελεχών τους, ώστε να… λυτρωθεί από τις τόσες διαγραφές του παρελθόντος, ενός παρελθόντος πολύπλοκου, σκοτεινού και πλημμυρισμένου στον δογματισμό, τις περισσότερες φορές με αδικαιολόγητες ή με φαιδρές αιτιάσεις).

Η φράση: «όποιος δεν συμφωνεί, να κατέβει απ’ το τρένο…» έπαιξε πολύ κατά περιόδους, τόσο στην πολιτική καθημερινότητα, όσο και στην κοινωνική. Τούτο όμως δεν σημαίνει πως πάντα ο διαφωνών έχει το δίκιο με το μέρος του. Ξαναλέω πως η διαφωνία είναι έως και απαραίτητο μέρος μιας δημιουργικής συζήτησης και μπορεί να φωτίσει σε βάθος το θέμα. Εάν η διαφωνία μεταμορφωθεί σε οργή και, τέλος, σε σύγκρουση, δεν είναι αναγκαστικά λόγος ενός τέλους, μιας διαγραφής. Εάν όμως αρχίσουν οι ειρωνείες, τα υπονοούμενα, οι ανυπόστατες κατηγορίες και κατά κάποιον τρόπο τα… γαλλικά, τότε έρχεται η ανάγκη να συνεχίσεις δίχως τον υπαίτιο. Γίνεται «ξένο σώμα» τής… συλλογικότητας. Γιατί, τι άλλο από «συλλογικότητα» είναι οι αναγνώστες μιας στήλης, μιας εφημερίδας; μιας άποψης; Ομάδες ανθρώπων που παρακολουθούν το ίδιο θέμα, το ίδιο έργο, εστιάζουν το βλέμμα τους στο ίδιο αντικείμενο, αποκτούν κοινό ενδιαφέρον.

Το διαδίκτυο είναι ένας δημόσιος χώρος, συνήθως σκληρός, ως προς τη διακίνηση απόψεων και συζητήσεων. Δεν θα σου χαριστεί κανένας από όλους όσοι επιμελώς κρύβονται πίσω από ψευδώνυμα κι από την πραγματική ταυτότητά τους. Αλλά και με το πραγματικό τους όνομα, δεν δυσκολεύονται να παρέμβουν και να υποστηρίξουν την άποψη ή την «άποψη», έστω και αν θεωρούν πως το ύφος μαγκιάς είναι αναγκαίο για να επιβάλλει την άποψή του. Σε αυτές τις περιπτώσεις, η διαγραφή θα πρέπει να είναι η τελευταία πράξη. Έτσι μόνο μπορεί να στηθεί μια εποικοδομητική συζήτηση και όχι με αγκάθια, παγίδες, ειρωνείες, προσβολές και ύφος επιβήτορα… Οι διαγραφές είναι ένα αναγκαίο κακό που ενίοτε δεν μπορούμε να αποφύγουμε. Εξαρτάται πάντα από τον πήχη τής προσωπικής και κοινωνικής αγωγής που τοποθετούμε στην δημοκρατία και στην ελευθερία του λόγου και των ιδεών κι όχι στην ασυδοσία και την έλλειψη πολιτισμού στις εκφράσεις μας.
Ομολογώ πως το θέμα έχει πολύ βάθος κι εγώ αναφέρθηκα στην επιδερμίδα του…

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 374 (6/1/2018) Το ελληνικό τραγούδι ως θέαμα.

Λέω να συγκεντρώσουμε τις θεατρικές παραστάσεις με θέματα περιγραφής μουσικών προσωπικοτήτων, χαρακτήρων, τρόπου ζωής και μουσικού ιδιώματος. Άρχισε πριν από αρκετά χρόνια με την ζωή του Μίκη Θεοδωράκη, πρόσφατα με τον Ζορμπά του, σε πολυποίκιλες εκδοχές, όπως και η ανάδειξη παλαιών εποχών μέσα από ένα επιθεωρησιακό πολυθέαμα, με ζωντανές ορχήστρες, με πόντιουμ μαέστρου όπως στα παλιά θέατρα, κάτι σαν μουσικοθεατρικό βουλεβάρτο που στοχεύει στο συναίσθημα μέσα από τη νοσταλγία για τα ανθεκτικά παλαιά τραγούδια και του παλαιού ντεκόρ. Πάντα οι παλιές εποχές κρύβουν γοητεία και άρωμα φινέτσας, εάν «ξεχαστεί» η περιρρέουσα ατμόσφαιρα της σκληρής πραγματικότητας…
Έχουμε δει αρκετές παραστάσεις σε θεατρική φόρμα με λαϊκές κομπανίες και ρεμπέτικα τραγούδια. Ο Κώστας Φέρρης άνοιξε για τα καλά την αυλαία από το μακρινό 1983, με την μυθοπλασία τού «Ρεμπέτικου» ως ταινία και παράσταση. Και ο Σταύρος Ξαρχάκος μετά από μια δεκαετία περίπου, συγκεκριμένα το 1994-1995, ανεβάζει τη δική του παράσταση «Αμάν-Αμήν» με τεράστια απήχηση στην κοινή γνώμη. Από παλιά λοιπόν γνωρίζουμε πως «το ρεμπέτικο ζει»!
Το 2004, στο Θέατρο Βορείου Ελλάδος, παρουσιάστηκε θεατροποιημένη η ζωή τού ποιητή Γιώργου Σεφέρη, ενώ το 2008, με αφορμή το βιβλίο της Ρέας Μανέλη «Η γιαγιά μου η Ευτυχία», ξεκίνησε η ιδέα για την προσαρμογή του σε θεατρική παράσταση από τον Πέτρο Ζούλια και τη Νένα Μεντή, οι οποίοι έδωσαν σάρκα και οστά στην προσωπικότητα της θρυλικής στιχουργού Ευτυχίας Παπαγιαννοπούλου. Η παράσταση είχε μεγάλη επιτυχία. Ακολούθησαν η ζωή τής Σωτηρίας Μπέλλου, της Ζωζώς Σαπουντζάκη, του Θεόφραστου Σακελλαρίδη, του Αττίκ, του Στέλιου Καζαντζίδη, του Μάρκου Βαμβακάρη, του Γιώργου Ζαμπέτα και ίσως κάποιες παραστάσεις ακόμα που μου διαφεύγουν αυτή τη στιγμή.
Θα μπορούσε κανείς βάσιμα να υποθέσει πως οι μεγάλες προσωπικότητες, οι οποίες πέρασαν από τη ζωή μας, άφησαν κληρονομιά τη φωνή τους, το έργο τους, τα τραγούδια τους, τη ο δική τους προσωπική σφραγίδα στη συλλογική μας συνείδηση… Όλα αυτά τέλος πάντων που υπήρξαν χρήσιμο υλικό, ώστε να τον κλείσει ο κόσμος στην καρδιά του. Και ένα είναι σίγουρο. Ό,τι μένει στον αφρό των εποχών, είναι πάντα αξιοσημείωτο και αξίζει να διαρκεί στο χρόνο και στις εναλλαγές των εποχών. Γι’ αυτό ο κόσμος εστιάζει το βλέμμα του σε αυτά τα πρόσωπα και αναζητά την συνεχή επαφή μαζί του, έστω μέσα από μια παράσταση, ένα βιβλίο, ένα τραγούδι…

Δεν είναι «παράξενη» αυτή η στροφή τού θεατρικού ρεπερτορίου. Ο ελληνικός κινηματογράφος το «κατέχει» εδώ και καιρό αυτό το… σύνδρομο και ένα παράδειγμα χαρακτηριστικό είναι ο σκηνοθέτης Γιάννης Σμαραγδής με τις προσωπογραφίες-ταινίες που προσάρμοσε:
– Από τον Όμηρο στον Ελύτη (1985)
– Καβάφης (1997)
– Το Κελί μηδέν (1977) (για τον Αναστάσιο Μήνη)
– Ελ Γκρέκο (2007)
– Αναζητώντας τον Ιωάννη Βαρβάκη (2009)
– Ο Θεός αγαπάει το χαβιάρι (για τον Ιωάννη Βαρβάκη) (2012)
– Νίκος Καζαντζάκης (2017)
Έχουν πολύ ενδιαφέρον-επαναλαμβάνω-αυτά τα πορτρέτα, γιατί ασχολούνται ουσιαστικά με τις εποχές τού καθενός και από ‘κει αναδύονται λεπτομέρειες, οι οποίες καταγράφουν πολλές φορές ενδιαφέροντα στοιχεία, αρκεί αυτή η ανασύσταση και η απεικόνιση να γίνεται με μελέτη, σοβαρότητα και ιστορική βάση τεκμηριωμένη, και, πάνω απ’ όλα, με σεβασμό στο βασικό υλικό…

Εδώ τώρα, με τη θεατροποίηση της ζωής προσωπικοτήτων και την προσαρμογή συνθετών, στιχουργών, σε θεατρική πράξη, απ’ ό,τι κατάλαβα, υπερτερούν τα τραγούδια που βρίσκονται πάντα στο στόμα των ανθρώπων. Κοινώς, τα τραγούδια που άντεξαν στο χρόνο και είναι διαρκώς δημοφιλή και πολυδιασκευασμένα… Εκεί όπου η ψυχή τών Ελλήνων «συναντιέται» και ανοίγει διάπλατα το συναίσθημα, μεταμορφώνοντάς το, σε συλλογικότητα και κοινωνικό μήνυμα. Το τραγούδι πάντα είναι φορέας πολιτισμού και ταυτότητας. Περίπου σαν… το σχήμα λόγου «πες μου τι τραγούδι ακούς για να σου πω τι άνθρωπος είσαι…», το οποίο περιέχει μεν ένα ποσοστό υπερβολής, κρύβει όμως αλήθειες αδιαμφισβήτητες.
Δεν χρειάζεται να κάνουμε ψυχανάλυση στα… ακούσματα, αλλά όσοι βρίσκονται μέσα ή κοντά στα άσματα, θα γνωρίζουν τον τύπο του πολίτη που αντιστοιχεί σε συγκεκριμένους τύπους τραγουδιών.

Ο κινηματογράφος, με τα πολλά μέσα και τις τεχνικές μακιγιάζ που διαθέτει, καταφέρνει να πραγματοποιεί πορτρέτα με απόλυτη σχεδόν πειστικότητα. Από παλιά, ιστορικά πρόσωπα, κάνουν μεγάλη επιτυχία κάνοντάς τα δημοφιλή στο ευρύτερο κοινό. Η πρακτική αυτή ήρθε και στο θέατρο με ειδικές συνθήκες. Το ενδιαφέρον του κόσμου απλώθηκε και οι ανάγκες έκαναν να αναζητάει και το θέατρο πρόσωπα που έγιναν λατρευτά μέσα από τον χώρο τού τραγουδιού… Κάτι σαν καινούργιους… ήρωες!
Σήμερα πια, το ελληνικό τραγούδι φιλοξενείται συχνά σε θεατρικές σκηνές και πρωταγωνιστές είναι οι συνθέτες, οι τραγουδιστές και οι τραγουδίστριες.
Μένει τώρα να προσεχτούν τα ιδιαίτερα προσαρμοσμένα σενάρια, η θεατρική γραφή, η πιστότητα των ηχογραφήσεων που αναδύουν το άρωμα της εποχής, καθώς και η αποφυγή τηλεοπτικού διασκεδαστικού ύφους στιλ «Στην υγειά μας βρε παιδιά…».
Το θέατρο είναι Θέατρο και η σκηνή θεάτρου, δεν είναι στούντιο τηλεοπτικού συνεργείου… Ας συνεννοούμαστε με αυτές τις θεμελιώδης διαφορές… Η προσαρμογή ενός αυτοβιογραφικού βιβλίου, η σύνοψη ζωής ενός προσώπου, μιας εποχής, θέλει ερμηνεία, σενάριο, κείμενο, εύγλωττο και περιεκτικό. Να καταγράφει τη ζωή, τα συναισθήματα και την εποχή. Δεν μπορούν να μιλούν μόνο τα τραγούδια σα να βάζεις σε λειτουργία το… τζου μποξ.

Δεν κάνω… υποδείξεις προς σκηνοθέτες. Σκέψεις αραδιάζω, οι οποίες προέρχονται από τη συνειδητοποίηση πως, στην περίοδο αυτή, υπάρχει η ευκαιρία τής παρουσίασης πολλών παραστάσεων με επίκεντρο τις προσωπικότητες δημιουργών, ερμηνευτών-ερμηνευτριών τού ελληνικού τραγουδιού. Είναι μια φίλα προσκείμενη ενέργεια προς τη μεριά τής ενίσχυσης της τραγουδιστικής μας παράδοσης και την σεβόμαστε.
Να ελπίσουμε πως αυτές οι θεατρικές παραγωγές θα συνεχιστούν και με άλλα αφιερώματα. Πρόσωπα υπάρχουν. Με πολυποίκιλες αποχρώσεις που απορρέουν από τις εποχές. Υπάρχει άφθονο τέτοιο υλικό, ώστε να αναπτυχθεί και ο απαιτούμενος στοχασμός που είναι αναγκαία προϋπόθεση. Αυτό είναι η δύναμη που διαθέτει το ελληνικό τραγούδι και η λόγια ελληνική μουσική: Η σφαιρικότητα, η θεματική (έρωτας, μοναξιά, αγωνία, ελπίδα, Πατρίδα, πολιτικές εμπλοκές, κοινωνικά δράματα, προσωπικές ιστορίες, κλπ), η πλούσια μουσική, η σχέση των συνθετών, ερμηνευτών, με τον ευρύτερο κόσμο και το δέσιμο των τραγουδιών με την παράδοση και τον ήχο της χώρας…
Τις έχουμε ανάγκη τις θεατρικές παραστάσεις με πρωταγωνιστές δημοφιλή πρόσωπα του ελληνικού τραγουδιού!

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 373 (1/1/2018) Νέα Σύμβολα δίπλα μας

Σήμερα, πρώτη μέρα του χρόνου, θα ασχοληθώ με την Αχέντ Ταμίμι, τη δεκαεξάχρονη Παλαιστίνια, καινούργια ηρωίδα στο πολύχρονο δράμα τού μετώπου Παλαιστίνης-Ισραήλ, η οποία θα συνεχίσει να μας απασχολεί και να συμβολίζει το αργόσυρτο μαρτύριο μιας σύρραξης που τελειωμό δεν έχει…
Είναι από εκείνα τα γεγονότα τα οποία θα σέρνονται, ποιος ξέρει για πόσα χρόνια ακόμα, αφού ανίκανοι και εμπλεκόμενοι παγκόσμιοι ηγετίσκοι ασχολούνται με ένα θέμα το οποίο δεν γνωρίζουν ιστορικά, θρησκευτικά, γεωγραφικά και, κυρίως, ανθρωπιστικά.
Η αναγνώριση τώρα της Ιερουσαλήμ ως πρωτεύουσας του Ισραήλ, από τον ακατάλληλο αρχομανή πλανητάρχη Τραμπ, έδωσε το έναυσμα για μια νέα intifada (εξέγερση). Η λέξη έχει την ιδιαίτερη σημασία της για τον νέο… ιερό πόλεμο των Παλαιστίνιων μαχητών και απλών ανθρώπων, οι οποίοι έχουν υποστεί τα μύρια όσα υφίστανται συνήθως οι υποδουλωμένοι λαοί όλης της υφηλίου… Ιδιαιτέρως εκείνοι που χρόνια τώρα απαιτούν την επιστροφή τής γης και της πατρίδας τους…
Δεν θα ήθελα να εξετάσω και να αναλύσω περισσότερο το πολύπλοκο και δαιδαλώδες θέμα τής φλεγόμενης, εδώ και πολλά χρόνια τώρα, περιοχής τής Μέσης Ανατολής, γιατί οι γνώσεις μου, γύρω από το θέμα, δεν επαρκούν ώστε να στηρίξω άξια λόγου επιχειρήματα. Το μεσανατολικό ζήτημα δεν είναι για καφενεία και καφέδες…

Κρατάω όμως το γεγονός ενός ανήλικου κοριτσιού! Κρατάω τα πιτσιρίκια τής Παλαιστίνης, με τις σφεντόνες και τις πέτρες στο χέρι, να στέκονται απέναντι από τους οπλισμένους σαν αστακούς ισραηλινούς στρατιώτες. Κρατάω την απόλυτη φτώχια και τον πόνο, ζωγραφισμένο στα πρόσωπα και στο σώμα των κατακτημένων Παλαιστίνιων…
Μήπως έχω… ζωγραφίσει στη νόησή μου ένα πολιτικό μελό, απ’ εκείνα που χαράζονται εύκολα σε… παλαιοαριστερές συνειδήσεις;
Η Αχέντ Ταμίμι δεν είναι μια τέτοια «περίπτωση», που μπορεί να χρησιμεύσει ως…. δόλωμα. Ψάξτε την ιστορία της. Ναι, μόλις στα δεκαέξι της έχει ιστορία! Από την ηλικία των εννέα (9) χρόνων, θα την δείτε να διαμαρτύρεται εντονότατα στους καταγέλαστους Ισραηλινούς κατακτητές της. Τώρα, μέσα από την οργή τής οικογένειας του βαριά ξυλοκοπημένου και χτυπημένου με σφαίρα 14χρονου αδελφού της, ο οποίος βρίσκεται σε κώμα, πήγε και διαμαρτυρήθηκε, την συνέλαβαν και την έκλεισαν στο κελί. Έκλεισαν μετά και την αδελφή της και την μάνα της… Οι φωτογραφίες της Αχέντ αναρτήθηκαν στο διαδίκτυο και έγινε το σύμβολο της νέας intifada.
Τώρα, οι ισραηλινοί έχουν να αντιμετωπίσουν, εκτός από τον κλεφτοπόλεμο, και τα σύμβολα τα οποία όντως δημιουργούν ακόμα στις μέρες μας, μια καταγγελτική ατμόσφαιρα σε όλη την παγκόσμια κοινότητα…

Μέσα σ’ αυτά, έρχεται να προστεθεί και η κατάπτυστη δήλωση του ισραηλινού δημοσιογράφου Μπεν Γκάσπιτ ο οποίος, από τα συμφραζόμενά του βγαίνει η πρότασή του για… βιασμό της ανήλικης! Απολαύστε πλάγιο κουτοπόνηρο λόγο στην εφημερίδα «Maariv»:
«Στην περίπτωση των κοριτσιών (σσ. εννοεί και την 16χρονη φυλακισμένη) θα πρέπει να καθοριστεί ένα τίμημα με κάποια άλλη ευκαιρία, στο σκοτάδι, χωρίς μάρτυρες και κάμερες»…
Τέτοια περιστατικά σκεπάζουν οποιοδήποτε συναισθηματικό μου μελό μετατρέποντάς το σε θυμό και οργή, τουλάχιστον. Καταμαρτυρεί την ωμότητα σε συνδυασμό με την υπεροψία τού αυταρχισμού τού ισχυρού! Για να το πω με άλλα λόγια, δυσκολεύομαι να την διαχωρίσω από την φασιστική αντίληψη των ισχυρών τής ναζιστικής χιτλερικής περιόδου, και ο νοών νοείτω…

Όλα αυτά τα καθημερινά στα χώματα της Ιερουσαλήμ και όχι μόνο, εάν κανείς αφαιρέσει την σκληρότητα και τον ωμό ρεαλισμό εκείνων που στηρίζουν τον χωροφύλακα της περιοχής, όπως και το μένος που εκδηλώνει και υφίσταται το απροστάτευτο εμβρυακό κράτος, μαζί και ο κατακερματισμένος μηχανισμός των Παλαιστίνιων, όλα αυτά λοιπόν λειτουργούν και συμβολικά. Αυτό δεν είναι αμελητέο. Η ιστορία των Εθνών έχει να επιδείξει πλήθος από σύμβολα, τα οποία σηματοδοτούν ατομικές υπερβάσεις, ηρωισμούς, αυτοθυσίες, και άλλα παρόμοια. Τέτοια σύμβολα έγιναν σημεία αναφοράς τής ανθρωπότητας ή τουλάχιστον του μέρους εκείνου που έχει τις απαραίτητες ευαισθησίες, ώστε να παραδειγματίζεται από σύμβολα ικανά να διατηρούν ζωντανές τις μνήμες και να αφυπνίζουν…
Η περίπτωση της νεαρής Αχέντ Ταμίμι, θα υπάρχει πλέον στις συνειδήσεις, βοηθούντος του παγκόσμιου διαδικτύου που άπλωσε την εικόνα της σε όλο τον κόσμο. Η φυλακισμένη Αχέντ εν δυνάμει θα μπορούσε να μετασχηματιστεί σε ωρολογιακή βόμβα, που δεν γνωρίζει κανείς το χρόνο έκρηξης… Όσο και να θεωρούν κάποιοι ξεπερασμένη μια τέτοια άποψη περί διατήρησης συμβόλων στην εποχή μας, στην φαινομενικά εποχή της λήθης… Ωστόσο, γνωρίζουμε πως τα σύμβολα, όλα τα σύμβολα θα έλεγα, δημιουργούν ένα σημαντικό κομμάτι της παγκόσμιας συνείδησης, της παράδοσης και της ιστορικής μνήμης. Πίσω από τα σύμβολα βρίσκονται οι ιστορίες και πίσω απ’ αυτές χτίζεται η ανθρώπινη πορεία με τις αντιφάσεις, τις δραματουργίες, τις μαύρες και τις λευκές σελίδες, με τα ανθρώπινα και τα απάνθρωπα στοιχεία της, με ό,τι επί τέλους την δόμησε και την δομεί.

Είναι θεωρώ απαραίτητο να δείτε τον θυμό τής οχτάχρονης τότε Αχέντ να σφίγγει τις γροθιές της μπροστά στον πάνοπλο ισραηλινό στρατιώτη. Σύμβολα, επαναλαμβάνω τα οποία θα μείνουν ως παρακαταθήκη για τους αγώνες όποιου καταπιεζόμενου, ανίσχυρου, ανήμπορου, υπόδουλου.
Ξαφνικά, με κατάκτησε αυτό το δεκαεξάχρονο κορίτσι από την Παλαιστίνη. Τη θεώρησα και δική μου κόρη, δικό μου παιδί, δικό μου άνθρωπο, που θέλω τόσο πολύ να το προστατεύσω από τον καθημερινό κίνδυνο που διατρέχει, μόνο και μόνο επειδή γεννήθηκε και βρέθηκε σε λάθος τόπο, σε λάθος χρόνο, αλλά, στη σωστή πλευρά της ζωής…

Νότης Μαυρουδής
http://tvxs.gr/news/kosmos/axent-tamimi-symbolo-toy-agona-gia-toys-palaistinioys-symbolo-toy-exthroy-gia-toys-israi

 

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 372 (28/12/2017) Οράματα, προοπτικές, ουτοπίες;

Να ‘τος ο Άη Βασίλης, που κάποιοι λένε πως υπάρχει μόνο στη φαντασία των παιδιών. Να  τα δώρα του, τα οποία θαρρείς και «τα ‘ριξε» από την καμινάδα, κοινώς ουρανοκατέβατα και μέσω τραπέζης… περικαλώ, τις Άγιες τούτες μέρες των Εορτών. Και τούτος ο κομιστής έχει όνομα και διεύθυνση και, εκτός από Άη Βασίλης, λέγεται και ΣΥΡΙΖΑ και Τσίπρας, και μας ξάφνιασε ευχάριστα, βάζοντας το θέμα μας (το θέμα των Ελλήνων Συνθετών-Στιχουργών) μέσα στις πρόσφατες τροπολογίες τής Βουλής υπερψηφίζοντας εκείνη την παράγραφο όπου αναφέρεται στην ΑΕΠΙ και στο χρέος της προς τους Έλληνες δικαιούχους δημιουργούς, σχετικά με τα χρωστούμενα πνευματικά δικαιώματα! Θέμα το οποίο είχε κολλήσει με τα ανεξήγητα και απαράδεκτα «κόλπα» τής Εταιρίας Πνευματικής Ιδιοκτησίας, να κρύβει και να εξαφανίζει το χρήμα των δημιουργών προς άγνωστη κατεύθυνση, αφήνοντάς τους απλήρωτους…
Άη Βασίλης λοιπόν υπάρχει και τούτο είναι καρατσεκαρισμένο. Στο χώρο των συνθετών-στιχουργών, σήμανε πως, τουλάχιστον αυτή τη φορά, η νεόπτωχη τάξη των δημιουργών, θα δει «άσπρη μέρα», αφού θα πληρωθούν τα χρέη τής ΑΕΠΙ προς όσους τα δικαιούνται και τα περιμένουν μέσα στις γιορτές, τα οποία χρωστούμενα είχαν, κατά έναν περίεργο τρόπο, εξαφανιστεί! Η πρωθυπουργική πρωτοβουλία έλαβε… σάρκα και οστά, αδειάζοντας κυριολεκτικά σύσσωμη την αντιπολίτευση, η οποία υπό το κράτος τής πολιτικής της… νιρβάνας, αδιαφόρησε πάνω σ’ αυτό το θέμα…
Θέμα πέρα για πέρα ουσίας, με κεντρικά πρόσωπα Έλληνες δημιουργούς, οι οποίοι συμμετέχουν με τα τραγούδια και τις μουσικές τους στην όποια πολιτιστική έκφραση της χώρας, ανεξαρτήτως ποιότητας και κύρους.
Η στάση-της αντιπολίτευσης-υπήρξε α ψ υ χ ο λ ό γ η τ η. Πολιτικοί χώροι, οι οποίοι διεκδικούν την ψήφο τού πολίτη, αρνούνται το αυτονόητο;!! Την, έστω προσωρινή, λύση μιας διαδικαστικής εμπλοκής εναντίον ενός Οργανισμού Συλλογικής διαχείρισης, ο οποίος απεδείχθη πως παρακρατούσε χρήμα των δημιουργών, παρανόμως…
Η ανακοίνωση του ΥΠΠΟ δηλώνει στις 21/12 πως: «άνοιξε ο δρόμος τής αποδέσμευσης των τραπεζικών λογαριασμών της ΑΕΠΙ Α.Ε, που είχαν δεσμευτεί από το ελληνικό Δημόσιο, για οφειλές της αμαρτωλής εταιρείας προς αυτό». Το ψήφισαν ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ και ΚΚΕ… (;?!!!)

Πού είναι το πρόβλημα, θα μου πεις; Ελπίζω πως, αυτή η προσωρινή λύση και όχι η μόνιμη, να ήταν αυτό που… ενόχλησε τους αντιπολιτευόμενους. Τα Σωματεία των δημιουργών, με πρωτοστάτη το «Άσμα 450+ και ΥΠΕΡΒΑΣΗ» καθώς και άλλοι μεμονωμένοι δημιουργοί, έτρεξαν, πάλεψαν, ξόδεψαν από το χρόνο τους, κονταροχτυπήθηκαν, για να μην θαφτεί η «υπόθεση ΑΕΠΙ» και να αποκαλυφθούν τα ποικίλα σκοτεινά της σημεία. Αναρωτιέμαι: η Ν. Δημοκρατία, η Συμμαχία της Κεντροαριστεράς, τι διάολο αντιπολιτεύονται; Γιατί αυτή η πολιτική άρνηση μπροστά σε μια καταφανή αδικία, η οποία βρίσκεται στην επικαιρότητα μήνες τώρα, έχοντας προκαλέσει το ενδιαφέρον τής κοινής γνώμης; Σε ποια σημεία υπάρχει διαφωνία πάνω στο θέμα τού χειρισμού του χρήματος από μέρους της ΑΕΠΙ; Γιατί δεν μας… φωτίζουν τα αντιπολιτευόμενα κόμματα, γύρω από τις αντιρρήσεις τους, ώστε να κατανοήσουμε την άρνησή τους σε μια τέτοια συναίνεση; Πού διαφωνούν; Ας μας φανούν χρήσιμοι εάν έχουμε αγνοήσει λόγους σοβαρούς γύρω από το θέμα.
Η Πνευματική Ιδιοκτησία ως παγκόσμιο θέμα, είναι πολυσύνθετο και το κατέχουν πολλοί λίγοι τεχνοκράτες, εξειδικευμένοι γύρω από τέτοιες διαδικασίες. Χρειάζονται ειδικοί εκπαιδευμένοι στο χώρο. Οι δικαιούχοι Έλληνες δημιουργοί απέχουν από μια τόσο εξειδικευμένη γνώση και γι’ αυτό η ΑΕΠΙ είχε αναλάβει την εξουσιοδότηση, για… προστασία και έλεγχο, ώστε να εισπράττει τα δικαιώματά τους και να τα αποδίδει στους δημιουργούς.
Ο πολύχρονος έλεγχος όμως εξελίχθηκε σε ηγεμονία τής ΑΕΠΙ, σε όλα τα επίπεδα. Η χώρα μας, τις εποχές τής μεγάλης δισκογραφικής δράσης, κατανάλωνε τεράστιες ποσότητες δισκογραφημένου υλικού, παρ’ όλο το ρεύμα των παράνομων αντιγραφικών μέσων. Το χρήμα έρεε άφθονο και οι μεσάζοντες (βλέπε δισκογραφικές Εταιρίες, εργοστάσια παραγωγής, κλπ) ισχυροποιήθηκαν και πλούτισαν. Η ΑΕΠΙ μέσα σ’ αυτή τη μεγάλη χρονική περίοδο της δισκογραφικής παντοδυναμίας, ήταν ο… Μεγάλος Αδελφός!

Όλη αυτή η κατάσταση πραγμάτων διογκωνόταν και έμελλε να καταρρεύσει, όταν από το 2009, έτος το οποίο σηματοδοτεί και την έναρξη της οικονομικής κρίσης, με τα μνημόνια να λιγοστεύουν το εισόδημα του κάθε πολίτη και να μεγαλώνουν τη δυσκολία του να αγοράζει, εκτός των άλλων, προϊόντα ψυχαγωγίας (μέσα σ’ αυτά και ο δίσκος, η νυχτερινή διασκέδαση, κλπ), τότε εμφανίστηκαν έντονα σημάδια κρίσης και υλική φθορά τού προϊόντος. Η πτώση υπήρξε ραγδαία και τα αποτελέσματα άμεσα. Η κατακτητική πορεία τού Διαδικτύου, η πληθώρα και η ευκολία αντιγραφικών Μέσων, η… νομιμοποίηση της κλοπής εικόνας και ήχου, καθώς και η… άλωση του ελληνικού τραγουδιού από την παγκόσμια παντοδυναμία τού αγγλοσαξωνικού και του ισπανόφωνου τραγουδιού, άλλαξαν άρδην το τοπίο. Η ΑΕΠΙ υπήρξε ο αδύναμος κρίκος τού εκσυγχρονισμού τού πολιτιστικού προϊόντος που εκπροσωπεί και οι λίγοι εισπρακτικοί αυτοδιαχειριζόμενοι καλλιτεχνικοί οργανισμοί, μη διαθέτοντας τους ελεγκτικούς μηχανισμούς, όπως η ΑΕΠΙ, παρέμειναν στην αδυναμία ικανοποιητικής είσπραξης προς τα μέλη τους…

Κάπως έτσι μπορεί κανείς, εν συντομία, να καταγράψει την εξέλιξη της είσπραξης δικαιωμάτων και της δισκογραφικής κατάστασης σήμερα εν Ελλάδι.
Με την τροπολογία τής Βουλής και την προσωρινή έστω επίλυση της οικονομικής εκκρεμότητας προς τους δημιουργούς τού Ελληνικού τραγουδιού, θα μας δοθεί (ξανά) η ευκαιρία συνέχισης ενός αγώνα, ο οποίος φαίνεται πως ο κεντρικός πυρήνας του, δεν έγινε κατανοητός(;;;) από το γενικότερο φάσμα τού πολιτικού προσωπικού που ψηφίζει νομοσχέδια. Θα συνεχίσει να μας απασχολεί η τελική επίλυση της αποκατάστασης της κανονικότητας. Η ομαλή διεκπεραίωση του προβλήματος των πνευματικών δικαιωμάτων θα βοηθήσει στο σύνολό του το Ελληνικό τραγούδι. Πολιτεία και δημιουργοί να μην επιτρέψουμε την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς, αλλά πάνω σε νέες βάσεις να δημιουργηθεί ένας νέος Εισπρακτικός μηχανισμός, δίχως τις παγίδες και τις στρεβλώσεις που υπάρχουν και έχουν επισημανθεί.
Θα είναι μια χρονοβόρα και ψυχοφθόρα περιπέτεια, αν δεν έχουμε την αρωγή τού κράτους, έστω και αν οι έως τώρα εμπειρίες και η εμπιστοσύνη μας προς αυτό, δεν εγγυάται ένα θετικό αποτέλεσμα. Αλλά, οι «λύσεις» είναι λίγες και θα πρέπει να επιλέξουμε,  σ ή μ ε ρ α κιόλας…

Εδώ είμαστε, για να δούμε την εξέλιξη. Η κυβέρνηση βοήθησε προσωρινά να κερδηθεί η μάχη τής απελευθέρωσης των αμοιβών των δημιουργών. Θα περιμένουμε την συμπαράστασή της και στη συνέχεια, που θα πρέπει να είναι και αποφασιστική. Μόνο έτσι θα γράψει ιστορία, συμπαραστεκόμενη έμπρακτα στο ελληνικό τραγούδι, στους Έλληνες δημιουργούς του και, εν τέλει, στον πολιτισμό τής χώρας.
Μπορεί το… προτεινόμενο σενάριο να είναι μια ουτοπία, όπως πολλές φορές αυτή η στήλη συνηθίζει να… ευαγγελίζεται! Ίσως τα δύσκολα να τα θεωρώ εύκολα και τα ανέφικτα, εφικτά!
Οι συλλογικοί φορείς, τα Σωματεία, οι ίδιοι οι δημιουργοί, είναι αναγκασμένοι να συνεχίσουν το όραμα όλων εκείνων των παλαιότερων του ’70, οι οποίοι ίδρυσαν την ΕΜΣΕ αλλά το τότε όνειρο της δημιουργίας εισπρακτικού οργανισμού από τους δημιουργούς, γλίστρησε μέσα στο χρόνο και έχασε την ουσία του.
Τα χρόνια πέρασαν και οι εμπειρίες συσσωρεύτηκαν. Ίσως οι δημιουργοί, με νέες μεθόδους και οικονομικά στηρίγματα, μπορέσουν να καλύψουν την τεχνοκρατική αδυναμία τους και να επιχειρήσουν στα σημεία που πρέπει έναν εισπρακτικό φορέα που να λειτουργεί δίχως παρακμιακά συμπτώματα.
Μπορούμε;

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 371 (22/12/2017) Γκάουλάιτερ…

Απαραίτητο να αντιγράψω από τη Βικιπαίδεια το σχετικό απόσπασμα, για την έννοια της παλαιάς γερμανικής λέξης, γκαουλάϊτερ. Αντιγράφω λοιπόν:
«Ο Γκάουλάιτερ (γερμ. Gauleiter) ήταν, επί ναζιστικού καθεστώτος, ο επικεφαλής μιας διοικητικής περιφέρειας (Gau). Η λέξη παράγεται από το Gau (γερμ. Περιφέρεια, πληθ. Gaue) και το leiter (γερμ. ηγέτης, αρχηγός). Η διοικητική διαίρεση σε Γκάου υπήρχε από την εποχή τού Μεσαίωνα στη Γερμανία, αλλά έκτοτε δε χρησιμοποιήθηκε εκ νέου, μέχρι το 1936, οπότε την επανάφερε σε χρήση, με σχετικό νομοθετικό διάταγμα, το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα του Αδόλφου Χίτλερ. Ο διοικητής ενός Γκάου διοριζόταν από το Κόμμα και είχε πολύ μεγάλες αρμοδιότητες στο Γκάου που διοικούσε.»

Με βάση τη γνώση τής λέξης, δημιουργήθηκε ολόκληρο πολιτικό, αλλά κυρίως δεοντολογικό ζήτημα, μεταξύ υπουργού Εξωτερικών κου Κοτζιά, με τους εκδότες τού περιοδικού «Athens Review of Books», Μαρίας και Μανώλη Βασιλάκη. Να υπενθυμίσω πως η Μαρία Βασιλάκη είναι θυγατέρα τής Χαράς Λιουδάκη-Σουκατζίδη, μνηστής τού Ναπολέοντα Σουκατζίδη…
Δεν είναι ο κατάλληλος χώρος, ούτε ο γράφων διαθέτει την κατάλληλη αντικειμενική πληροφόρηση για… λεπτομέρειες μιας τέτοιας δικαστικής διαδικασίας. Μου έρχεται όμως στο νου η αγωγή Καμμένου εναντίον τού καλού σκιτσογράφου Ανδρέα Πετρουλάκη και του Πρόταγκον, με την οποία αρχικά ζητούσε 2 εκατομμύρια για να καταλήξει στα 100.000 ευρώ (!), για ένα επικριτικό για τον υπουργό κείμενο γνώμης τού Πετρουλάκη.
Τώρα, στην συγκεκριμένη περίπτωση τής «Athens Review of Books», η φράση «γκάουλάιτερ του σταλινισμού», έπαιξε μεταξύ άλλων αποφασιστικό ρόλο στο να μετατρέψει τον υπουργό σε ταύρο εν υαλοπωλείο…
Η αναγωγή του κυριολεκτικού νοήματος της λέξης, σήμερα, δεν υφίσταται. Η λέξη γκάουλάιτερ πλέον σηματοδοτεί κάτι σαν… φανατικό τομεάρχη. Έννοια που δεν είναι τέτοιου εκτοπίσματος, ώστε να αντέχει μια δικαστική καταδίκη και χρηματικό πρόστιμο, το οποίο και προκάλεσε την διακοπή τής κυκλοφορίας τού περιοδικού επί τέσσερις μήνες!
Αυτός είναι και ο κυρίαρχος λόγος ο οποίος παρακίνησε τους Μανώλη Γλέζο και Περικλή Κοροβέση, οι οποίοι γνωρίζουν από προσωπική πείρα τί σημαίνει να σε διώκουν για τις ιδέες και τις απόψεις σου, να επαναφέρουν το θέμα, υπερασπιζόμενοι το έντυπο και να προτάσσουν (και πάλι) την καταδίκη τής λογοκρισίας…

Ας μην εξετάσω εδώ τις κατηγορίες και την δικαστική περιπέτεια μιας διένεξης. Αφορά την καθαρά διαδικαστική διάσταση. Όμως, η τυφλή εμμονή σε μια πολιτική άποψη, ακόμα κι αν αυτοί που σε κρίνουν χρησιμοποιούν σκληρές εκφράσεις, δεν δικαιολογεί τον υπουργό, ο οποίος κατέχει σημαντική δημόσια θέση, να χρησιμοποιεί τις δικαστικές καταδίκες εις βάρος γνωστών δημοκρατικών εντύπων. Δεν είναι δυνατόν, υπουργός τής Αριστεράς με μεγάλο βιογραφικό και κάποτε με στενές σχέσεις με το ΚΚΕ, να στέλνει στις αγκαλιές των δικαστικών αρχών δημοσιογράφους, για τη χρήση τού χαρακτηρισμού «γκάουλάιτερ του σταλινισμού».

Να επαναλάβω το αυτονόητο πως η δημόσια έκφραση και μάλιστα με υπογραφή, όσο σκληρή κι αν είναι, πρέπει να είναι ελεύθερη μέσα σε μια Δημοκρατία. Όχι η χυδαιότητα, όχι το ψέμα, όχι η παραπληροφόρηση, οι βωμολοχίες, όχι οι συκοφαντίες…
Οι εναγόμενοι από τον Κοτζιά δημοσιογράφοι (Φαήλος Κρανιδιώτης και Ματζουράνης) παρέθεσαν ντοκουμέντα  σοβαρά και αξιόπιστα για να αμυνθούν. Βασίστηκαν σε κείμενα, σε δράσεις παλαιότερες με πρωταγωνιστή τον υπουργό. Είναι ρεζιλίκι και πολιτικό μπούλινγκ αυτό που γίνεται και ζημιώνονται και οι δυο πλευρές, ιδιαίτερα όμως οι αβάσταχτες συνέπειες για την εφημερίδα και τους δημοσιογράφους, αλλά: αυτό που υφίσταται την περισσότερη ζημιά, είναι το δικαίωμα στην ελεύθερη έκφραση και στην κριτική.
Είναι κοινός τόπος μια κριτική να διαθέτει και αντίστοιχη λεκτική υπερβολή, ακόμα και σε επίπεδο υπέρβασης. Εάν κανείς διαβάζει κριτικές θεατρικών ή μουσικών παραστάσεων ή αντιπολιτευτικές αντεγκλήσεις μέσα στη Βουλή μεταξύ Πρωθυπουργού και αρχηγού τής αξιωματικής αντιπολίτευσης, καθώς και άλλων βουλευτών κομμάτων, θα αντιληφθεί πως τέτοιες προκλητικές αλληλοκατηγορίες είναι πλέον επιτρεπτές, γιατί γεννιούνται μέσα στο κλίμα τής… λεκτικής ανταλλαγής εκφράσεων και-πολλές φορές-οξείας αντιπαράθεσης.
Δεν υποστηρίζω πως καλώς υπάρχουν, αλλά ο ρεαλισμός αυτών των αντιπαραθέσεων, πολλές φορές προκαλούν… παράγωγα έως και ανεπιθύμητα…

Ένας υπουργός, αναγκαστικά εκ της θέσεώς του, θα μετατρέπεται ενίοτε σε… σάκο τού μποξ και οφείλει να δείχνει την πρέπουσα ψυχραιμία… Ιδιαίτερα όταν οι αντίδικοί του, κατέχουν ντοκουμέντα και άλλες παλαιότερες πληροφορίες γύρω από γκρίζες σελίδες τής ιστορίας, οι οποίες όντως χρειάζονται φως ώστε ο χρόνος να μην μπορεί να καλύψει τίποτα με τη σκόνη του!
Άν με ρωτούσε κανείς «με ποιον είσαι;», από ιδιοσυγκρασία θα υποστηρίξω την ελευθερία τής έκφρασης και συνεπώς, θα πάρω το μέρος των δημοσιογράφων. Εξάλλου, η ιστορία διαθέτει αναρίθμητα παραδείγματα φίμωσης, καταπίεσης, απόκρυψη της αλήθειας, παραποιήσεις γεγονότων, σπίλωση προσώπων, εξ’ αιτίας τής ανελευθερίας ή της καταπίεσης μέσα από τις μεθόδους των ισχυρών. Ολόκληρα καθεστώτα, πολιτικά συστήματα, παράφρονες ηγεμόνες, δικτατορίες, φασισμοί, λαϊκές δημοκρατίες, ολοκληρωτικά καθεστώτα, παραποιημένες ή πεπαλαιωμένες κομμουνιστικές ιδέες και άλλα πολλά, εμπόδισαν κάθε πρόοδο, κάθε εξέλιξη, μόνο και μόνο γιατί πάντα οι κρατούντες προωθούσαν και… εδραίωναν τις «αλήθειες» που εξυπηρετούσαν την δική τους σιδερόφρακτη ισχύ…

Μια συνεχόμενη ροή σκέψεων και συνειρμών με κατακλύζει μπροστά σε τέτοια συμβάντα, όπως αυτό του αριστερού ή κομμουνιστή υπουργού Κοτζιά, ο οποίος βρήκε πως η δικαστική παρέμβαση είναι εκείνη που θα «πρέπει» να τιμωρήσει τον… εχθρό! Δίχως διάλογο, δίχως κατανόηση περί κάποιας δημοσιογραφικής δεοντολογίας τής εποχής. Ψάξτε και πληροφορηθείτε από την ειδησεογραφία και τις ιστορικές πηγές. Θα ανακαλύψετε άκρως ενδιαφέροντα στοιχεία που μπορούν να συναρμολογηθούν εύκολα, ώστε να φτιάξετε «εικόνα» ικανή να σας φωτίσει περί του θέματος και των λεπτομερειών του.

Από τη μεριά μου, θα παρακολουθήσω την εξέλιξη, αφού, όπως είπα, ο Γλέζος και ο Κοροβέσης, παλιές καραβάνες τού αριστερού χώρου, με την εμπειρία που διαθέτουν, θα φτιάξουν το δικό τους μετερίζι για μια διαφορετική συμπαράσταση προς την εφημερίδα. Και, ποιος ξέρει τι άλλο θα προκύψει ώστε να κάνει τη ζωή μας λιγότερο πληκτική…

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 370 (16/12/2017) Η διάρκεια του Ρεμπέτικου.

«Την εγγραφή του Ρεμπέτικου στον Αντιπροσωπευτικό Κατάλογο της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς της Ανθρωπότητας ενέκρινε η Διακυβερνητική Επιτροπή της Σύμβασης για τη Διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς (UNESCO, 2003).»
Αντιγράφω αυτούσια την τόσο ευχάριστη (και σημαδιακή) ανακοίνωση της 12ης ετήσιας συνεδρίασής της (Jeju Island, Κορέα, 4 με 9.12.2017), ύστερα από τον πλήρη φάκελο υποψηφιότητας που υπέβαλε το Υπουργείο Πολιτισμού και Αθλητισμού. Σε εμάς ανακοινώθηκε από τα ΜΜΕ, στις 8 του μηνός Δεκεμβρίου και χαρήκαμε για πολλούς και ποικίλους λόγους.

Πάντα το… έπος τού ρεμπέτικου, ως μουσικό είδος και η περίοδος κατά την οποία εξελίχθηκε, αποτελεί τιμή για τη χώρα και το λαό της. Ο λαός είναι εκείνος που δεν σταμάτησε να στέκεται με ευλάβεια και τη δέουσα αναγνώριση προς το μουσικό αυτό κεφάλαιο της μουσικής μας παράδοσης και κληρονομιάς.
Γνωρίζω πολύ καλά τις αλλοιώσεις και τις φθορές, τις οποίες έχει υποστεί το ρεμπέτικο με το πέρασμα του χρόνου και τις πολλαπλές χρήσεις (από δισκογραφικές επανεκτελέσεις, από ζωντανές παραστάσεις, από την αναπότρεπτη ελεύθερη χρήση). Το ρεμπέτικο συνεχίζει, μετά από έναν αιώνα ύπαρξης, να είναι επίμονα εδώ. Απτόητο, ξεχωριστό και ολόλαμπρο! Κρατάει τα ιστορικά και παραδοσιακά του στοιχεία και συνεχίζει να είναι πόλος έλξης κάθε νέας γενιάς, ανεξαρτήτως εποχών, ταξικών διαφορών και κοινωνικών μεταλλαγών. Ο χασάπικος και ο ζεϊμπέκικος, το τσιφτετέλι και ο καρσιλαμάς, οι δρόμοι, τα μακάμια, οι αμανέδες και τα ταξίμια, θα είναι τα κυρίαρχα στοιχεία τα οποία εξελίχθηκαν σε στερέωμα, βάση, θεμέλιο, για το χτίσιμο της μετέπειτα ελληνικής τραγουδοποιίας.

Έχει ειπωθεί επανειλημμένως πως το ρεμπέτικο προέρχεται από τη βυζαντινή υμνωδία. Οι συνθέτες του εντρυφήσανε στο είδος αυτό μέσα στις εκκλησίες και πολλοί απ’ αυτούς, ως ψάλτες, προσάρμοσαν το ύφος των μελωδιών τους σε ένα πλαίσιο κοντινό τής βυζαντινής παράδοσης. Τα συνδετικά στοιχεία του με το δημοτικό παραδοσιακό μας τραγούδι, σε πολλές των περιπτώσεων, είναι καταφανή και αναμφισβήτητα. Έτσι, με την προσαρμογή και του μικρασιάτικου στοιχείου τής… καθ’ ημάς Ανατολής, όπως την εννοούσαν οι γενιές τής παλαιότερης Ελλάδας, οι οποίες, παρόλο τον εξευρωπαϊσμό τής χώρας, δεν μπορούσαν και να απεμπολήσουν τους παραδοσιακούς δεσμούς τους με την Ανατολή, που είχαν άλλωστε ενισχυθεί με την παρουσία των προσφύγων από τη Μικρασία και τον Πόντο.
Το ρεμπέτικο έπαιξε έναν ρόλο που δεν τον είχε υπολογίσει κανείς. Ήταν ο άυλος συνδετικός κρίκος τού έθνους, ο οποίος εγκαταστάθηκε, όχι κατ’ εντολή, ούτε ενισχύθηκε ποτέ από τις εγχώριες εξουσίες, και τα υπουργεία τους… Έμεινε ριζωμένο στις ψυχές για ποικίλους λόγους:
– Έλεγε πάντα την αλήθεια!
– Κατέγραφε άμεσα το υπάρχον συναίσθημα του απλού λαϊκού ανθρώπου.
– «Είπε», με λίγα λόγια και με λίγα εργαλεία, πολλά πράγματα της καθημερινότητάς του και της αίσθησης που επικρατούσε στην εποχή του. Έδωσε το παράδειγμα, του τι σημαίνει εκφραστική «λιτότητα» στην Τέχνη!
– Αναδείχθηκε σε εκπρόσωπο της εθνικής μας μουσικής κουλτούρας.
– «Φωτογράφησε» τη χρονική στιγμή τής εποχής του.
– Δεν δίστασε να καταγράψει την τραγική κατάσταση των ναρκομανών, της φτώχιας, της απελπισίας από τον πόλεμο και από την αιχμαλωσία τής ψυχής.
– Έχει γίνει συναισθηματικό και μουσικό σύμβολο των Ελλήνων της διασποράς.
– Συνεχίζει να απασχολεί τους νεότερους και να τους συνδέει με το «παλαιό».
– Ανέδειξε λαϊκές φωνές, συνθέτες και οργανοπαίκτες μεγάλου βεληνεκούς.
– Ήταν η μεγάλη πηγή από την οποία ήπιαν νερό ο Θεοδωράκης, ο Χατζιδάκις, ο Ξαρχάκος και άλλοι στυλοβάτες τού μεταπολεμικού ελληνικού τραγουδιού.
– Άνοιξε ορίζοντες στα μουσικά ρεύματα που απασχολούνται με το ελληνικό τραγούδι (ΕΤ).
– Με ένα μεγάλο μέρος της παράλληλης πορείας τού ονομαζόμενου Αστικού τραγουδιού (ΑΤ) (βλέπε «Ελαφρό»), κράτησε το ηθικό του Έλληνα πολίτη στις δύσκολες εποχές…
– Έπαιξε πάντα τον ρόλο ενός είδους λαϊκής Τέχνης, που έγινε σεβαστό από το σύνολο του λαού.

Προφανώς υπάρχουν και άλλα στοιχεία που θα μπορούσαν να προστεθούν σ’ αυτόν τον πρόχειρο κατάλογο…
Όσον αφορά την συνδρομή τού ΥΠΠΟ στην υπαρξιακή πορεία του ρεμπέτικου, αφού θυμίσω πως την πρόταση υποβολής και την καταλληλότητα της αίτησης προς την UNESCO υπέβαλε το ίδιο το ΥΠΠΟ και ορθώς έπραξε, να σημειώσω ότι με εντυπωσιάζει το γεγονός πως, μετά από έναν τουλάχιστον αιώνα ύπαρξης του ρεμπέτικου, η πολιτεία έχει αφήσει την έρευνα για τη μελέτη και τη διάσωση των παλαιών ηχογραφήσεων, στίχων, πρωταγωνιστών, μουσικών, κομπανιών και άλλου υλικού, κυρίως σε ιδιώτες, μελετητές, αρχειοθέτες, συλλέκτες κλπ. Μια τεράστια περιουσία, που ανήκει στον λαό, βρίσκεται στα χέρια ιδιωτών και αυτό έχει πολλές αναγνώσεις…
Ας μην με παρεξηγήσουν οι μελετητές, οι οποίοι, πολλοί από αυτούς, είναι και φίλοι μου. Διατηρώ όμως την άποψη πως, την διαφύλαξη της Άυλης Πολιτιστικής Κληρονομιάς, θα έπρεπε να την νοιάζεται, κατά το μεγαλύτερο μέρος της, το ίδιο το κράτος με τους πολιτιστικούς φορείς του.
Ασφαλώς σε μια άνυδρη οικονομική και πολιτική εποχή, κατά την οποία η άυλη τέχνη «εύκολα καίγεται» (όπως τα δάση), το δημόσιο δεν σκέφτεται πως όλοι αυτοί οι αξιόλογοι μελετητές, εν δυνάμει, θα μπορούσαν να είναι αμειβόμενοι, για τις προσπάθειές τους να ανακαλύπτουν, να αξιολογούν και να αρχειοθετούν αυτή την άυλη παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά, όπως χαρακτηρίζεται πλέον αυτό το μουσικό υλικό, ώστε να συγκεντρώνεται σε μια δεξαμενή ήχου! Κι όχι σε πολλές και διαχωρισμένες πηγές. Κάτι δηλαδή σαν τους εξειδικευμένους αρχαιολόγος…
Συγκεκριμένα, θα συναντήσουμε το αρχείο τής Ελληνικής Ραδιοφωνίας, κάποια ερευνητικά Κέντρα και Ιδρύματα με ισχνή κρατική επιχορήγηση, αρκετούς ανεξάρτητους ερευνητές, μελετητές, αρχειοθέτες, ανθρώπους που έφαγαν ολόκληρες περιουσίες για την δημιουργία τού μουσικού τους αρχείου, αναζήτηση με την οποία ασχολήθηκαν επί πολλά χρόνια, συγκεντρώνοντας και διασώζοντας αυθεντικές ηχογραφήσεις στην προσπάθειά τους να… φωτογραφήσουν τον λαϊκό ήχο τής εποχής από το τέλος τού 19ου αιώνα…
Δεν είναι εύκολη μια τέτοια μουσική στοχοπροσήλωση, η οποία επεκτείνεται αναγκαστικά και σε αυτό που λέμε αναζήτηση τής ιστορικότητας προσώπων και γεγονότων που χάνονται μέσα στην αχλή τού χρόνου. Οι παλαιές ηχογραφήσεις μεταφέρουν αυτούσιο τον ήχο, τον χρόνο (μαζί με τα σκρατς από τα αυλάκια τού δίσκου), του συνόλου μουσικής, λόγου (στίχου), οργανικών παιξιμάτων, τρόπου έκφρασης! Λεπτομέρειες, πολλές λεπτομέρειες, οι οποίες συνδέονται με ιστορίες, με συναισθήματα, με πρόσωπα…
Έχω μπει σε αρκετά σπίτια τέτοιων αφανών ηρώων, οι οποίοι με τιμούν με τη φιλία τους. Βλέπω το… πλημμυρισμένο από δίσκους σπίτι τους, έτοιμο να… καταρρεύσει από το υλικό που διατηρούν και προσέχουν ως κόρη οφθαλμού! Αυτό είναι «ιδιωτικό» υλικό και ο χρόνος των πνευματικών δικαιωμάτων, έχει οριστεί διεθνώς στα 70 χρόνια. Με λίγα λόγια, τα περισσότερα από τα ρεμπέτικα τραγούδια, βρίσκονται σήμερα σε περίοδο δοκιμασίας τής νομοθετικής οριοθέτησης. Είμαι περίεργος να παρακολουθήσω το πώς θα εξελιχθεί το πνευματικό δικαίωμα ενός μεγάλου μέρους των σκόρπιων ρεμπέτικων τραγουδιών, των οποίων ο συνθέτης τους, εάν δεν έχει κληρονόμο, θα χάσει το πνευματικό του δικαίωμα…

Η ενασχόλησή μου με το ρεμπέτικο, ανοίγει πολλούς θεματικούς ορίζοντες και δυσκολεύομαι να τους εξαντλήσω σε τούτο τον διαδικτυακό χώρο. Η αφορμή τής τιμητικής αναγνώρισης του ρεμπέτικου, ικανοποιεί όλους. Ιδιαίτερα εκείνους-ες που διατηρούν και μια κοντινή αισθητική μουσική άποψη. Σε όσους-ες αντιμετωπίζουν την εποχή του, όχι μόνο μουσικά, στιχουργικά, αλλά και ιστορικά, πολιτισμικά.
Το ρεμπέτικο είναι πακέτο. Σύνθεμα πολλών παράλληλων στοιχείων. Το σχετικό μπέρδεμα που υπάρχει με τις πάμπολλες επανεκτελέσεις (πολλές εκ των οποίων, α π α ρ ά δ ε κ τ ε ς), δεν θα σκιάσει την αξιοπρέπεια των παλαιών ηχογραφήσεων, οι οποίες πραγματοποιήθηκαν με πρωτόγονα τεχνικά μέσα, εν καιρώ πολέμων, απαγορεύσεων, διώξεων, φτώχιας, μεταναστεύσεων, ανελευθεριών, σε εποχές ηθικών αγκυλώσεων και άλλων δεινών… Γι’ αυτό και σε… μεταφέρει χρονικά, όταν το ακούς. Διότι το ρεμπέτικο είναι η πιο αυθεντική… φωτογράφηση εποχής. Φωτογραφίζει… για την κάθε γενιά, ένα τοπίο εποχής που είναι χαραγμένο στο συλλογικό υποσυνείδητο όλων των ταξικών και κοινωνικών συλλογικοτήτων.

Συγχωρείστε μου τα όσα δεν είπα περί του θέματος…

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment