Σχολιάκι 416 (18/7/2018) Lucky Luke, ο παλαιός μας φίλος…

Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με την μεγάλη αυτή προσωπικότητα των θρυλικών cartoons με επίκεντρο εκείνον τον τύπο που ακούει (!!!) στο όνομα Λούκυ Λουκ (Lucky Luke) (για ευκολία: ΛΛ). Τον ξεχωριστό φίλο των νεανικών μας χρόνων, ο οποίος μας κράτησε καλή συντροφιά και σε… αγωνία, παρ’ όλο που γνωρίζαμε πως θα κατατροπώσει τους πάντες, αφού ήταν ο μόνος που κατάφερνε να πυροβολεί πριν απ’ τη σκιά του… Το αποδεχόμασταν αυτό το κατά συνθήκη ψέμα. Ήμασταν ήδη έτοιμοι να συνυπάρξουμε με τον μυθικό κόσμο των σκίτσων και των ευφάνταστων σεναρίων που ζητούσαν τη δική σου συναίνεση για να αποδεχθείς τον πρωταγωνιστή, τον Λούκυ Λουκ, αναμφισβήτητο νικητή των πάντων!
Δεν ξέρω πώς και είχα αρχίσει να τσακώνομαι με τους συνομήλικούς μου, οι οποίοι θαυμάζανε-όπως κι εγώ-το… πρόσωπο. Όμως παράλληλα υποστήριζα-θυμάμαι-πως, η αποκλειστική και σταθερή στάση τού Λ.Λ. να υπηρετεί το νόμο ό,τι κι αν εκφράζει αυτός και να τιμωρεί όποιον τον παραβαίνει, καταπατούσε το… συναισθηματικό μου δίκαιο!
Ήταν από τους πιο πιστούς εκφραστές τού… δόγματος «ό,τι είναι νόμιμο, είναι και ηθικό». Ο Λούκυ Λουκ και ο Βουλγαράκης…
Ήμασταν όμως «ηθικά» στο πλευρό των αφελών και πάντα γκαφαδόρων παρανόμων, αδελφών Ντάλτον, ίσως επειδή η τότε εξουσία (και ό,τι αυτή εκπροσωπούσε) είχε καταλήξει να είναι αμείλικτη, ρατσιστική και να χτυπάει τους μαύρους, τους κομμουνιστές και τους φτωχούς.

Ο «άνθρωπος» σκίτσο με το καουμπόικο καπέλο, το στάχυ στο στόμα, το μαντήλι στο λαιμό, το τσουλούφι μπροστά, πάντα με το στριφτό τσιγάρο, ο… απόλυτος προστάτης τού αμερικάνικου νόμου, ο μόνος αναβάτης τού πιο έξυπνου αλόγου, της Ντόλυ, με τον πιο χαζό, ανόητο, περιορισμένης αντίληψης, σκύλο Ραντανπλάν που ντροπιάζει όλα τα άλλα σκυλιά του κόσμου (και γι’ αυτό ο πιο συμπαθής από τους πιο… γραφικούς σκύλους), ο οποίος, από… φρουρός στις φυλακές συμπάθησε τον Λουκ και τον ακολούθησε στις αποστολές.
Ο Λ.Λ., φιγούρα σίγουρα εμβληματική για το ευρύτατο παγκόσμιο κοινό, νιώθω πως… ξεγέλασε την παιδική μας αθωότητα, «θρέφοντάς μας» πνευματικά με έναν πιστό υπηρέτη τού νόμου σε μορφή καρτούν, στις εποχές στις οποίες, κατά τ’ άλλα, η μεταπολεμική κουλτούρα τής ρήξης και των ανατροπών, σε προοδευτική κατεύθυνση, κρατούσε καλά.
Με το διαμορφωμένο σύστημα αξιών, κατά την ψυχροπολεμική μεταπολεμική περίοδο, σε βαθύτατη κρίση, η οποία απλώθηκε  και επικράτησε στο δυτικό ημισφαίριο ή τέλος πάντων σε ό,τι εννοούσαμε ως «καπιταλιστικό σύστημα», η διάθεση των νέων φοιτητικών και πνευματικών κινημάτων, τα οποία ταρακούνησαν έως έναν βαθμό τις κοινωνίες των αμερικανικών και ευρωπαϊκών χωρών, έδειχναν πως η εναντίωση θα πρέπει να έχει ως στόχο την προστασία απέναντι στην αδικία, τον ρατσισμό, την βελτίωση της Εκπαίδευσης και την πνευματική ανανέωση, την αλληλεγγύη προς τον αδύναμο.  Παράλληλα η αντίσταση στις εξουσίες και στον ολοκληρωτισμό ήταν τα κεντρικά συνθήματα, με τα πανεπιστήμια και τα φοιτητικά κινήματα σε εγρήγορση και στην πρώτη γραμμή για τα ανθρώπινα δικαιώματα. Γνωστές ιστορίες του ’60, ακόμα και στη χώρα μας, η οποία δοκιμάστηκε με την επτάχρονη χούντα και την απομόνωσή της από την υπόλοιπη Ευρώπη.
Ας μην περιγράψω περισσότερο αυτά τα χιλιοειπωμένα πράγματα. Ελπίζω πως έφτιαξα με λίγα λόγια το Τοπίο της επικρατούσας κατάστασης.

Σε αυτήν ακριβώς την εποχή, την περίοδο, την συγκυρία, ξεκινάει από το Βέλγιο ένα κόμικ που δημιουργήθηκε από τον Μορίς ντε Μπεβέρ. Γνώρισε την περίοδο της μεγαλύτερης ακμής του το 1955, την εποχή δηλαδή κατά την οποία σεναριογράφος του ήταν ο Ρενέ Γκοσινί και ξεκινήσανε μαζί με τον ντε Μπεβέρ, την ιστορία τού Λ.Λ. Ο τόπος δράσης του ήταν η Άγρια Δύση τής Αμερικής, το γνωστό άγριο τοπίο τού Far West, κατά την περίοδο του 19ου αιώνα, αμέσως μετά την λήξη τού Αμερικανικού Εμφυλίου Πολέμου. Για δες εποχή που δημιουργήθηκε αυτή η συγκυρία, με πρωταγωνιστή έναν “φτωχό και μόνο καουμπόι”.
Σχεδόν την ίδια εποχή ο Αστερίξ και παλαιότερα ο Τεντέν, γίνονται τα πιο δημοφιλή και εμπορικά κόμικ διεθνώς. Ο Αστερίξ που κατατρόπωνε κυρίως τους Ρωμαίους κατακτητές με το φίλτρο του και τον φίλο του Οβελίξ, ο δημοσιογράφος Τεντέν που διερευνά σε βάθος και εξιχνιάζει κάθε πρόβλημα, σε αντίθεση με το επιπόλαιο δίδυμο των ντετέκτιβ Ντυπόν και Ντιπόν.
Όλα τα πρόσωπα που κατατρόπωνε ο Λ.Λ, ήταν ταλαίπωροι και συμπαθείς, οι οποίοι συμβόλιζαν με γκροτέσκο τρόπο το… κακό. Οι τέσσερις αδελφοί Ντάλτον και η στρίγκλα τυφεκιοφόρος μάνα, οι αμείλικτοι ληστές τραπεζών, οι χρυσοθήρες, όλοι όσοι «κακοί» αντιπαρατίθενται στους νόμους, όλοι αυτοί οι απόκληροι και τα αποβράσματα της καρτούν κοινωνίας, το γραφικά στημένο σκηνικό, που δεν απείχε πολύ από την πραγματικότητα των εποχών τού Far West, όλο αυτό το πλήθος παράνομων και … επικίνδυνων φουκαράδων, πρέπει να ομολογήσω -επαναλαμβάνω- πως, μετετράπη εντός μου, σε ένα… συμπαθές σώμα προσφιλών χαρακτήρων καρτούν…
Πώς συνδυάζεται η εμφάνιση μιας… καρτουνίστικης κουλτούρας με προστάτες του νόμου; Ο Λ.Λ είναι μια αδιαμφισβήτητη προσωπικότητα που υπηρετεί ένα ρόλο επιβεβλημένο από το νόμο. Όχι, δεν υποστηρίζω πως είναι μια… οργανωμένη από τα «μονοπώλια» πλύση εγκεφάλου, όπως ίσως φαίνεται, και όπως ίσως θα λέγανε οι παλιοί Κνίτες, για να συμπαθήσουμε, μέσω των σκίτσων και των κόμικς και να μην αμφισβητήσουμε τις εξουσίες. Όπως θα έλεγε, στην γνωστή εικόνα απιστίας, το παράνομο ζευγάρι: «Δεν είναι αυτό που νομίζεις…» Όχι, δεν θα αφήσω να φτάσει ως εκεί η αρρωστημένη φαντασία μου…
Θα σημειώσω όμως πως τα κόμικς ήταν και είναι λαϊκά αναγνώσματα ευρύτατης απήχησης, με αναγνωρισμένα πνευματικά στοιχεία, έξυπνα, σύγχρονης αισθητικής και κλίματος, με υψηλού επιπέδου σκίτσο και διαλόγους οι οποίοι κράτησαν το κοινό ενδιαφέρον σε όλη την Ευρώπη. Έγιναν το αγαπημένο ανάγνωσμα ΟΛΩΝ.

Ομολογώ πως είναι μια μορφή απολογισμού αυτό το σχολιάκι μου. Αρκετά χρόνια με απασχολούν τέτοιες περιπτώσεις «εκπαιδευτικής λογικής» σε περιόδους γόνιμους, δημιουργικούς, με πνευματική ανάκαμψη σε όλες τις μορφές Τέχνης. Η μουσική, ο ποιητικός λόγος, τα λογοτεχνικά έργα, το μυθιστόρημα, το τραγούδι, η αναβίωση του ρεμπέτικου και του παραδοσιακού τραγουδιού, τόσα και τόσα… Θυμάμαι, πως όλοι εμείς της γενιάς μας, περιμέναμε με ανυπομονησία την ημέρα της κυκλοφορίας του Λ.Λ! Ίσως ήμασταν εξαρτημένοι και ήταν κάτι που, επιτέλους, δεν… κρύβαμε ότι διαβάζαμε, από τους υπόλοιπους πρώην συντρόφους μας, από τους οποίους μερικοί πρεσβύτεροι μας κριτίκαραν, εάν έπεφτε στην αντίληψή τους, διότι το ανάγνωσμα ήταν «μικροαστικό», «αντιδραστικό», «συντηρητικό»…

Όχι. Ο Λ.Λ έγινε με τον καιρό αποδεκτός από όλους! Ακόμα  και τα συντηρητικά αριστερά κόμματα, δεν τολμούν πλέον να φέρουν αντίρρηση σε ένα τέτοιο ανάγνωσμα που παρουσίαζε τουλάχιστον… ύποπτα σημεία συμβιβασμού με την… καθεστηκυία τάξη.
Ίσως ανακινώ ένα θέμα από το παρελθόν, το οποίο είναι πλέον εκτός λογικής, ανεπίκαιρο, έως και αψυχολόγητο. Απλώς σκέψεις και θύμισες καταθέτω, τις οποίες μπορείτε να τις πετάξετε στο καλάθι των αχρήστων αν νιώσετε πως δεν σας αφορούν στο ελάχιστο. Πάντως, εγώ, θα ανατρέξω στη βιβλιοθήκη μου. Κάπου εκεί βρίσκονται τα παλιά τεύχη του Lucky Luke…

Νότης Μαυρουδής

 

 

 

Advertisements
Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 415 (14/7/2018) Ξύλινη γλωσσική εκτροπή…

Η ελληνική γλώσσα είναι καθρέφτης τού πολιτισμού και της εξέλιξης τού Έθνους. Θα συναντήσουμε-είναι αλήθεια-ποικιλία τέτοιων αποφθεγμάτων, τα οποία εξυμνούν τον πλούτο τής γλώσσας μας, καθώς και την αδιάλειπτη εξέλιξή της τόσους αιώνες, παρ’ όλες τις κατακτήσεις, τις επιρροές, τις γλωσσικές προσμείξεις, τις προσφυγικές ροές τού 1922, την εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση, από τη μεταπολεμική δεκαετία, την αστυφιλία, την επίδραση διεθνών γλωσσών, οι οποίες επικράτησαν στην παγκόσμια αγορά μέσα από την ανάπτυξη της τεχνολογίας (εκείνες των μηχανών, αυτοκινήτων, κινητής τηλεφωνίας, κομπιούτερ, ίντερνετ) και τόσων άλλων σοβαρών αιτίων, τα οποία εισχωρούν βαθύτατα στο συλλογικό-κοινωνικό υποσυνείδητο, με αποτέλεσμα να εμφανίζονται καινούργιοι συνδυασμοί εννοιών και λέξεων…
Με αυτά τα αναμφισβήτητα δεδομένα, μια ευρωπαϊκή χώρα όπως η Ελλάδα, διατηρεί μεν τη γλώσσα της, δεχόμενη τις αναγκαίες επιδράσεις, αλλά με ένα μικρό κομμάτι ελληνικού λόγου να υποχωρεί προς δόξαν τής γλώσσας και των κανόνων τής Αγοράς, καταφέρνει δε να αντιστέκεται στις ταχύτητες των επικοινωνιών και στην προσπάθεια του σύγχρονου κόσμου να βρίσκει γρήγορους τρόπους επικοινωνίας.
Η σημερινή εποχή αναζητάει κυρίως τ α χ ύ τ η τ ε ς, για να προωθεί τα προϊόντα (και τις λέξεις τους) από την μια γωνία τής γης στην άλλη…
Η γλώσσα, ως κυρίαρχο μέσον συνεννόησης και επικοινωνίας, δεν θα μπορούσε να μείνει εκτός τέτοιου πραγματικού σκηνικού, όπως είναι ο σύγχρονος κόσμος. Η μάχη τής πνευματικής επιβίωσης, έχει και τραυματισμούς…

Όλα αυτά τα έγραψα ως πρόλογο πάνω σε ένα θέμα, που αφορά μεν τη γλώσσα, από μια ματιά όμως ιδιαίτερη. Και η έννοιά της περιέχει την ύλη τού… ξύλου (στα γαλλικά: bois). Το ξύλο πριν το πελεκίσεις, πριν το διαμορφώσει κάποιος τεχνίτης, ξυλογλύπτης, μάστορας, μαραγκός που τού αλλάζει τη μορφή, το σχήμα, του δίνει υπόσταση έργου τέχνης ή χρηστικής λειτουργίας (καρέκλα-πολυθρόνα-ντουλάπια, τραπέζι-σπίτι, κλπ).
«Ξύλο απελέκητο» λέμε, για τον αγράμματο κι απαίδευτο άνθρωπο. Όπως γνωρίζουμε, το απελέκητο ξύλο, το κούτσουρο, είναι ένα κομμάτι δίχως αξία. Πριν κοπεί ήταν μέρος ενός ζωντανού οργανισμού που λεγόταν, δ έ ν δ ρ ο. Είχε ρίζες που το θρέφανε, χυμούς και οξυγόνο που το κρατούσαν ζωντανό. Τώρα, ως ένα μικρό κομμάτι νεκρού δένδρου, ανενεργού, είναι, άνευ επεξεργασίας, ένα κούτσουρο… Δίχως φροντίδα, κόπο, επιμέλεια, σκέψη. Και, φτάνοντας στον «ξύλινο λόγο», θα αντιγράψω ακριβώς την αντίστοιχη πληροφόρηση από τη Βικιπαίδεια που γράφει:
«Ξύλινη γλώσσα ονομάζεται ένας τρόπος έκφρασης βασισμένος σε κωδικοποιημένες και τυποποιημένες εκφράσεις, κοινοτοπιών, κυρίως αναφερόμενος σχετικά με τη γλώσσα των πολιτικών. Η έκφραση «ξύλινη γλώσσα», στα ελληνικά, δημιουργήθηκε στις τελευταίες δεκαετίες τού δεύτερου μισού τού 20ού αιώνα, ως γλωσσικό δάνειο από τη γαλλική φράση «langue de bois», φράση που χρησιμοποιείται συνήθως με αναφορές στη γλώσσα που χρησιμοποιούσαν τα κομμουνιστικά καθεστώτα αλλά και τα αντίστοιχα κόμματα στην Ευρώπη».
Οι σχετικές πληροφορίες αναφέρουν πως η προέλευση αυτής τής έκφρασης ανάγεται στην τσαρική Ρωσία, όπου χρησιμοποιούσαν την φράση «δρύινη γλώσσα» μέχρι τις αρχές τού 20ού αιώνα, για να περιγράψουν την άκαμπτη και πομπώδη γλώσσα τού τότε κρατικού γραφειοκρατικού μηχανισμού.

Να την λοιπόν η κατεξοχήν κυριαρχούσα πολιτική γλώσσα, η οποία συντηρείται σήμερα από πολιτικούς με στενή, περιορισμένη μορφωτική γνώση, οι οποίοι δεν πρέπει, αλλά νιώθουν πως είναι… υποχρεωμένοι, να ομιλούν δημόσια και ας εκφράζουν (στην ομιλία τους) αέρα κοπανιστό. Δηλαδή «να πει κανείς χωρίς… να πει ή, καλύτερα, να πει για να μην πει τίποτα»…
Ο αριστερός και ο δεξιός πολιτικός λόγος δεν στέκεται στην… εκφραστική του μορφολογία, δεν τροφοδοτείται από ποιητές, λογοτέχνες και άλλες πηγές μορφωτικής δεξαμενής. Ο Γιώργος Μπαμπινιώτης μάλιστα, χαρακτηρίζει τον ξύλινο λόγο ως «υποταγμένο λόγο».
Ο στόχος τού σύγχρονου πολιτικού λόγου, είναι να σταλεί το μήνυμα με απλά λόγια, εύπεπτα λόγια, άμεσα αντιληπτά, δίχως στοιχεία ελιτισμού, με γνωστές λέξεις, οι οποίες παραδοσιακά σηματοδοτούν συγκεκριμένες έννοιες. Πάρτε τους λόγους των Σημίτη, Τσοχατζόπουλου, Παπαντωνίου, και των κυβερνητικών εκπροσώπων, οι οποίοι είναι χαρακτηριστικά παραδείγματα απόλυτου «ξύλινου» λόγου, δίχως συναισθηματική και αισθητική σχέση με τις λέξεις. Ιδιαίτερα η προεκλογική περίοδος του Τσίπρα το ‘15, ή η παρούσα τού Κυριάκου Μητσοτάκη, είναι ένα τέτοιο παράδειγμα.
Κατανοώ πως η πολιτική είναι διαφορετικό «πράγμα» από την τέχνη τού λόγου. Δεν είναι ποιητική φιλολογική συνάντηση, αλλά πολύ διαφορετική δουλειά. Επομένως, το σκεπτικό, καταλήγει να αποδεσμεύεται από οποιαδήποτε λογοτεχνική επεξεργασία, τόσο πολύ, ώστε τείνει να… ξεχνάει άλλες λέξεις πέρα από εκείνες τις άμεσες, τις απαραίτητες, τις τυποποιημένες… Υπάρχει ακόμα και «μοντέλο» φράσεων, στις οποίες μπορείς να… βασιστείς ώστε να «ομιλείς» για κάθε θέμα, αφού αυτές οι φράσεις είναι μελετημένες από τα κομματικά επιτελεία, για να μην λένε τίποτα συγκεκριμένο, αλλά συγχρόνως να αφορούν την κάθε εποχή, (παρελθόν-παρόν-μέλλον)!
Ο «ξύλινος λόγος» είναι εξομοιωμένος με τον πολιτικάντικο κι όχι με τον ουσιαστικό πολιτικό λόγο, ο οποίος όλο και λιγότερο ακούγεται χρόνια τώρα, ενώ κάθε παρέκκλιση από τον πολιτικαντισμό, καθιστά τον πολιτικό αδύναμο μπροστά στο πόπολό του-τους πελάτες του.
Εάν ψέγουμε και ορισμένοι αποστρεφόμαστε τον μέσο σύγχρονο πολιτικό , είναι περισσότερο για μια ηθική διεκδίκηση, αισθητικά ποιοτική και στο βάθος επιθυμία επιστροφής στον ουσιαστικό πολιτικό λόγο κι όχι επειδή ελπίζουμε πως θα αλλάξει και θα συμφιλιωθεί με λογοτεχνικά τεχνάσματα.

Το θέμα, στην εποχή μας, δεν περιορίζεται αποκλειστικά στον πολιτικό ξύλινο λόγο και ως επίλογο, να αναφέρω πως ο ξύλινος λόγος ίσως-με προϋποθέσεις-να ήταν και υποφερτός, εάν το διαρκές αυτό φαινόμενο, δεν απλωνόταν και στον ίδιο τον άνθρωπο.
Έχω γνωρίσει «ξύλινους ανθρώπους», οι οποίοι είναι ταυτόσημοι με τον λόγο τους. Και πώς θα μπορούσε να ήταν διαφορετικά;
Ο λόγος είναι ο ίδιος ο άνθρωπος και η ψυχή του. Θα ήταν ιδιαιτέρως… πρωτότυπο να συνέβαινε διαφορετικά!
Ας δείξουμε την σχετική κατανόηση. Ο τέως Πρόεδρος της Δημοκρατίας, ο αείμνηστος Κωστής Στεφανόπουλος είχε την ικανότητα να απέχει πολύ από τον ξύλινο λόγο των πριν και μετά συναδέλφων του. Μα, κι αυτός, ήταν το ανθρώπινο αποτέλεσμα του σοβαρού λόγου του…

Νότης Μαυρουδής

 

 

 

 

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 414 (9/7/2018) Ανθρώπινο δράμα…

Η περίπτωση αποφυλάκισης Τσοχατζόπουλου με απασχολεί, πάνω και πέρα από τις απαράδεκτες συμπεριφορές του, τόσο όσο ήταν ενεργό πολιτικό πρόσωπο σε υψηλά κομματικά και υπουργικά οφίτσια, όσο και με τις δράσεις του γύρω από οικονομικές κομπίνες, οι οποίες του απέφεραν παράνομα κέρδη, με αποτέλεσμα να καταδικαστεί και να κρατηθεί στα κελιά τού Κορυδαλλού, αυτός και η γυναίκα του…
Δεν θα δηλώσω ούτε λύπη, ούτε στεναχώρια, για τις δικαστικές του περιπέτειες, από τη στιγμή που θεωρώ πως ένας πολιτικός θα πρέπει να τιμωρείται πολύ περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον πολίτη, ακριβώς επειδή ο ρόλος του (του πολιτικού) είναι, εκτός των άλλων, να προσφέρει σωστά παραδείγματα ηθικής συμπεριφοράς και διαχειριστικής αξιοπρέπειας τού δημοσίου χρήματος.
Ο Άκης Τσοχατζόπουλος (ΑΤ), που κατάφερε να τον ονομάζουν με οικείο τρόπο και «Άκη», στάθηκε το κατεξοχήν μοιραίο πρόσωπο του ΠΑΣΟΚ που, τώρα πια έχει γίνει σημείο αναφοράς της αντιΠΑΣΟΚικής στάσης και εν γένει της πολιτικής, καθώς και των συζητήσεων γύρω από το μεγάλο φαγοπότι και την διαφθορά κάποιων συγκεκριμένων πολιτικών προσώπων.
Μακάρι, όλοι αυτοί οι οποίοι «ήρθαν-έφαγαν-λήστεψαν-αποταμίευσαν-έφυγαν», να συλλαμβάνονται, να δικάζονται, να υφίστανται τις κυρώσεις των νόμων, όσο σκληρές και αν είναι αυτές, αλλά ΚΥΡΙΩΣ τα κλεμμένα να επιστρέφονται στο Δημόσιο Ταμείο. Αυτό όμως, όπως φαίνεται, δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί, αφού η λαμογιά, η διαπλοκή και η βραδύτητα της δικαιοσύνης, έχουν εξελιχθεί, στη χώρα μας, σε διαδικασίες υψηλού… επιστημονικού πεδίου!

Θα αποφύγω όσο μπορώ, να πλησιάσω την πολιτική… προαίρεση του «Άκη». Εάν κανείς έχει την υπομονή να ανατρέξει σε παλιές του ομιλίες ως βουλευτού, ως αντιπροέδρου και υπουργού τής Κυβέρνησης Σημίτη, θα διαπιστώσει το μεγάλο του… υποκριτικό ταλέντο στο να λέει με πάθος και συγκίνηση τα συνήθη περί «Σοσιαλισμού», «καθαρότητας», «εντιμότητας» κλπ, με τον γνωστό υπερφίαλο λόγο, του οποίου ήταν και πολύ καλός χειριστής…  Λέξεις που κολακεύουν κι αρέσουν στο πόπολο, ήταν σε συνεχή χρήση στην πιάτσα τής κομματικής συντεχνίας. Ήταν προσφιλείς λέξεις-«κώδικες» μιας πολιτικής επικοινωνίας, με ένα εθισμένο και ευρύ κοινό τής εποχής, το οποίο ανταποκρινόταν θετικά στα δικά του «σήματα». Εξάλλου, μετά τη δικτατορία, αρκούσαν οι λέξεις κλειδιά: Σοσιαλισμός-Χούντα-εξορία-βασανιστήρια-λαός-ισότητα-φτωχοί-πλούσιοι-δίκαιη οικονομική μοιρασιά… Ο Α.Τ. ήξερε πολύ καλά αυτό το παιχνίδι. Από την αρχή ήταν το δεξί χέρι τού Ανδρέα Παπανδρέου και γνώστης των πιο απόκρυφων θεμάτων τής κυβερνητικής ατζέντας. Είχε διαμορφώσει το δικό του… κοινό, με τα πλοκάμια του να τα έχει απλώσει εξαρχής στα ενδότερα του συνδικαλιστικού ΠΑΣΟΚ. Με αυτή την έννοια, ο Α.Τ. ήταν ο… βαθύτερος του βαθέως πασοκικού κράτους. Ήταν φαίνεται και ο πιο… κατάλληλος να ροκανίσει τα τεράστια ποσά που σπαταλιόνται στα εξοπλιστικά συστήματα, από τα υψηλά κλιμάκια όπου βρέθηκε,  και να εκμεταλλευτεί το μεγάλο φαγοπότι τής εποχής, αυτός και η προσφιλής του συντεχνία, παρά τω πρωθυπουργό…
Α, υπήρξε και σύντροφος της γυναικός του Βίκης Σταμάτη και υπερασπίστηκε με πάθος αυτή την… σύζευξη με προκλητική και νεόπλουτης αισθητικής τελετής, εις Παρισίους παρακαλώ, έτσι, για να μην λένε οι κακές γλώσσες πως τσιγκουνεύτηκε γι αυτήν την, εφ’ όρου ζωής, αφοσίωση… Οι κακές γλώσσες έλεγαν πως ξοδεύτηκαν τότε (11/7/2004), 2.500.000 δραχμές!!! Ίσως, ίσως λέω, και να ήταν… fake news της εποχής…

Δεν επιθυμώ να φτιάξω το πορτρέτο τού δυστυχούς γέροντα των 78 χρόνων, τον οποίο είδα να βγαίνει καταταλαιπωρημένος από τις φυλακές Κορυδαλλού. Λογικό. Πώς να αντέξει μια τέτοια δοκιμασία ένας καλομαθημένος επί πολλά χρόνια άνθρωπος, ο οποίος έφτασε μισό βηματάκι από το να γίνει πρωθυπουργός (!!!) περικαλώ; Αντί στα… πολύ υψηλά, έπεσε στα πολύ χαμηλά και βίωσε τη φυλακή όχι ως πεισματάρης οπαδός τού Σοσιαλισμού, τον οποίον και… πριμοδοτούσε, αλλά ως καταχραστής δημοσίου, ο οποίος  καταπάτησε τις ιδεολογικές, πολιτικές και ανθρώπινες υποσχέσεις του και με αυτά τα χαρακτηριστικά έγινε σημείο αναφοράς και τραγικός εκφραστής ενός σαθρού, παρακμιακού και ανάλγητου πολιτικού συστήματος…

Βλέποντας την εικόνα του, βρέθηκα μπροστά σε ένα ανθρώπινο δράμα. Ένας άνθρωπος σημαδεμένος απ’ ό, τι «προσφέρει» ένα κελί. Σίδερα, τσιμέντα, αγριότητα, ειδικές σχέσεις, απομόνωση, ίδιο πολύχρονο τοπίο, έλλειψη εμπιστοσύνης, μοναξιά, απροσδιόριστη σχέση με το χρόνο, σκοτεινό μέλλον… Και πόσα άλλα που δεν γνωρίζουμε εμείς οι «απέξω». Όλα τα σκοτεινά σημεία τού νου πάνω στο σώμα, το δέρμα, την ψυχή. Η κάθε ώρα μετράει αλλιώς εκεί μέσα. Είναι περισσότερος, πιο διεσταλμένος ο χρόνος. Κι όταν παρακολουθείς πού κατάντησε το όνομά σου, αντί για Πρίγκιπας, έγινες ο τελευταίος τροχός τής αμάξης… Ποια υστεροφημία να υπερασπιστείς; Τι έμεινε όρθιο από το άθροισμα των πράξεων μιας ολόκληρης ζωής; Ποιο θα είναι το αφήγημα στο παιδί σου, τη στιγμή μιας οικογενειακής θαλπωρής; Τι θα επιλέξεις να εξιστορήσεις, από τη μεγάλη γκάμα εμπειριών που διαθέτεις; Ποια περίοδο; Εκείνην της πλαστής δόξας και των… σοσιαλιστικών εξαγγελιών ή την άλλη τού αδηφάγου πολιτικού τέρατος το οποίο κατέληξε σε ένα κελί;

Ανθρώπινο… δράμα, επαναλαμβάνω. Πέρα από το ότι διαβάζω πως εκκρεμεί και άλλη δίκη εις βάρος του, εξακολουθώ να υποστηρίζω πως η περίπτωση είναι χαρακτηριστική: «Ανθρώπινο δράμα». Και αναφέρομαι σ’ αυτό, γιατί αν δεις καθαρά τον ΆΤ, θα λυπηθείς για την τελεία που αποφάσισε να βάλει στη ζωή του… Η τελευταία επιστροφή στο σπίτι, υποθέτω πως θα τυλιχτεί στο πέπλο τής σιωπής! Πώς θα ζυγιστούν οι μνήμες των φυλακίσεων, με εκείνες που λέμε οικογενειακές, φιλικές, επικοινωνιακές;
Ίσως ο πρώην ισχυρός άνδρας, μας επιφυλάσσει την έκπληξη πως, σε κάθε φάση ζωής, ακόμα και σε ένα τελευταίο ψίχουλο που έμεινε, «χωράει» μια νέα ευτυχία! Σίγουρα θα είναι ανέλπιστο και πρωτότυπο!
Ας περιμένουμε. Εξάλλου γνωρίζουμε πως ο «Άκης» και δηλώσεις θα εξακολουθήσει να κάνει και σε συνεντεύξεις θα προβεί και θα προσπαθήσει να διορθώσει τα… αδιόρθωτα, ο αδιόρθωτος…

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 413 (6/7/2018) Έξαλλο πλήθος…

Έχω βρεθεί πολλές φορές μέσα σε πλήθος, το οποίο αισθάνεται… υποβαθμισμένο και υποτιμημένο. Σε στάσεις λεωφορείων που αργούν, σε βαγόνια τής γραμμής του τρένου και του μετρό ή σε λεωφορεία πηγμένα από κόσμο, σε αίθουσες αναμονής νοσοκομείων, τραπεζών, εφορίας, δημοσίων επιχειρήσεων κλπ. Παρατηρώ πως ακόμη και μια… λέξη, μια λοξή ματιά, μπορεί να δώσει το έναυσμα να γίνει η σπίθα, η αφορμή για ξέσπασμα περί κοινωνικών «δομών», Κράτους, νόμων, κανόνων, τα στραβά και τα ανάποδα, «όλοι ίδιοι είναι», «ανάλγητο κράτος», «δεν πληρώνω-δεν πληρώνω», η πάγια και παλιά… επιθυμία για έναν «Ηγέτη» που θα μας… επιβάλει «πειθαρχία» και υπακοή, μετά «αυτονόητα»… θα περάσουμε στους «ξένους» (μετανάστες-πρόσφυγες) που πήραν «το ψωμί μας», «τα μαγαζιά μας» και τα επιδόματα…
Παντού η ίδια συναισθηματική υπερβολή, με την αδρεναλίνη να ανεβαίνει και να χτυπά κόκκινο, ιδίως τις μεσημεριανές ώρες όταν οι υψηλές θερμοκρασίες φτιάχνουν κατάλληλη ατμόσφαιρα, για να  ανάψουν περισσότερο τα αίματα και να οδηγήσουν στην έκρηξη!
Σίγουρα, όλοι έχουμε ζήσει την ένταση που εκπέμπει ένα έξαλλο πλήθος, το οποίο εύκολα μεταμορφώνεται σε όχλο. Εκεί, τα συσσωρευμένα αιτήματα, για λύση υπαρκτών προβλημάτων, μεταμορφώνονται σε ένα γενικόλογο μίγμα απαίτησης και διαμαρτυρίας, δίχως ουσιαστικό αποδέκτη. Σε μια τέτοια στιγμή, όλα μετατρέπονται σε… επαναστατική διάθεση. Η φωνή τού καθενός, δυναμώνει, ελευθερώνεται, τα κάστρα τής ανωνυμίας πέφτουν και οι ατομικές συμπεριφορές βγάζουν στη φόρα τα βαθύτερα στοιχεία τού χαρακτήρα. Τα «λαϊκά δικαστήρια» της σύγχρονης αγοράς καλά κρατούν και πραγματοποιούνται σε αμέτρητα σημεία τής πόλης και της χώρας, υπόγεια και σταθερά…

Είναι πολύ δυσάρεστη μια τέτοια συχνή επιβεβαίωση της ψυχολογίας τής μάζας και του απρόσωπου πλήθους. Αναφέρομαι στο ανοργάνωτο πλήθος. Εκείνο που τυχαία θα βρεθεί στη στάση, στους χώρους αναμονής, στις δημόσιες υπηρεσίες, στις Εφορίες, στα βαγόνια, στα λεωφορεία… Ένα ανοργάνωτο πλήθος εύκολα χειραγωγείται και μετατρέπει τον θυμό σε «επαναστατικό μένος», σε «λαϊκή οργή», σε «αγανακτισμένους», οι διαδηλωτές σε υπερασπιστές τού… περιούσιου έθνους σκοτεινών προερχόμενων από γνωστές πηγές με σαθρά συνθήματα και πανό κατάπτυστα, όπως το πρόσφατο ανόητο εθνονταηλίκι των… μακεδονομάχων: «Στα όπλα/Στα όπλα/Να πάρουμε τα Σκόπια»!
Και να ‘ταν μόνο αυτό; Η χώρα ταλαιπωρείται εδώ και καιρό, τόσο από τα μνημόνια, όσο κι από την περίοδο των «Αγανακτισμένων» στην ιστορική πλατεία και των αλλοπρόσαλλων συνθημάτων τους, που υιοθετήθηκαν από ένα σύμπλεγμα πολιτικού φανφαρονισμού, μιας μάζωξης στην οποία έπαιρναν μέρος διάφορα άτομα φασιστικής ιδεολογίας, άκρατου εθνικισμού, αλλά και κάποια αριστερών πεποιθήσεων. Εκείνες οι συγκεντρώσεις έγιναν επίκεντρο πολιτικής παρατήρησης, ενίοτε και συμπερασμάτων, από τους πιο ψύχραιμους… Πώς θα ξεχωρίσουμε το πριν με το μετά; Θέλει μεγάλη διανοητική προσπάθεια.

Όταν βρίσκομαι μπροστά σε τέτοιες περιπτώσεις, αγριεύομαι! Σκέφτομαι πως είναι μια από τις μορφές τού τέρατος, όπως προφήτευε ήδη από τη δεκαετία τού ’80 ο Μάνος Χατζιδάκις. Όχι πως οι απλοί πολίτες δεν έχουν λόγους για διαμαρτυρίες και παράπονα. Το κοινωνικό κράτος είναι ετοιμόρροπο, το οικονομικό βάρος είναι δυσβάσταχτο και ο κατάλογος δεν τελειώνει. Μέσα σ’ αυτά προστέθηκε και η αντίδραση για το Μακεδονικό, ενισχυμένο ιδιαίτερα από ομάδες και… φορείς, που εκμεταλλεύονται με κάθε τρόπο την εθνική μας ημιμάθεια, παλαιά στερεότυπα και πάνω απ’ όλα τις συγκυρίες, για να ενδυναμώσουν τα εκλογικά τους ποσοστά. Ομάδες με επαρκή «εμπειρία» στο να τρυπώνουν στο πλήθος και να ενισχύουν ακροδεξιές συνθηματολογίες με φασίζουσες συμπεριφορές, με αποτέλεσμα, μεταξύ άλλων, τη χρήση τέτοιων νταηλιδικων συνθημάτων. Επαναλαμβάνω: «Στα όπλα, στα όπλα/Να πάρουμε τα Σκόπια»!
Είναι οι γνωστοί «άγνωστοι» που υπήρχαν και υπάρχουν πάντα, και, καθώς φαίνεται, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων… Ένα πλήθος το οποίο εύκολα μετατρέπεται σε αφηνιασμένο ταύρο, όταν συμμετέχουν σ’ αυτό επαγγελματίες τού χαβαλέ και της εθνικιστικής ανοησίας.
Νιώθω ένα τέτοιο άγριο πλήθος να με κατασπαράζει! Σαν ένας εφιάλτης. Να μετατρέπεται σε θολά κι ακαθόριστα πρόσωπα βγαλμένα από ένα θρίλερ κινηματογραφικού μοντάζ. Με τον τρόμο να πρυτανεύει, στόματα που ξερνάνε φωτιές, τεράστια ερπετά που σέρνονται, δηλητηριώδεις καπνοί απ’ τα ρουθούνια και τα αφτιά να σκορπούν τον θάνατο και να δημιουργούν πάνω από τις πόλεις σύννεφα καταστροφής, κεκαρμένα κεφάλια, καλυμμένα από αποκαλυπτικά-φρικιαστικά τατουάζ με αγκυλωτούς και άλλα σύμβολα ρατσιστικού μίσους, φουσκωτοί μαζί με μανιακούς ξεφούσκωτους να κυνηγούν οτιδήποτε διαφορετικό κι αδύναμο, κάτω από τοξική βροχή, ενώ οι αστραπές, οι ομοβροντίες, και ναζιστικά εμβατήρια, μαζί με τις ιαχές τής έχθρας, συνθέτουν ένα… μεταφυσικό «δοξαστικό» τού μίσους και της εθνικής καθαρότητας…

Όλα προς τα πίσω… Η σκοτεινιά και το μίσος προς τους «άλλους», ο διχασμός και ένας υποβόσκων φονταμενταλισμός, προσπαθεί να επαναφέρει ξανά το: Πατρίς-θρησκεία-Ορθοδοξία-Έθνος-Στρατός, με… ερμηνευτικές διαστάσεις, οι οποίες μας οδηγούν προς δρόμους που νομίζαμε ότι τους είχαμε… μπαζώσει και πως ουδείς μπορεί πλέον να επιστρέψει τη χώρα σε ό,τι μας πάει προς τα πίσω…
Οι μέρες είναι πονηρές. Μην τις εμπιστευόμαστε. Μικρά, θαρρείς ασήμαντα, γεγονότα συμβαίνουν καθημερινά εδώ κι εκεί. Πολλά απ’ αυτά δεν καταγράφονται καν, με αποτέλεσμα να μην υπολογίζονται στο σύνολο μιας μελέτης. Σχηματίζεται ταυτόχρονα ένας παράλληλος και αντίστοιχος «πολιτισμός», μια μικρογραφία τής καθημερινότητας, με πολλά από τα κατάπτυστα τηλεοπτικά και ραδιοφωνικά κανάλια να εκπέμπουν σκουπίδια τής εποχής, τόσο σε εικόνα όσο και σε ήχο, μεταδίδοντας κυρίως… μοδάτες βλαχορόκ παραγωγές, οι οποίες κατακλύζουν οθόνες και ραδιοφωνικές ακροάσεις.
Αυτός είναι και ο υφέρπων «πολιτισμός» των περισσότερων ΜΜΕ, που συνοδεύει πρόθυμα τις παράλληλες ενδείξεις πολιτισμικής κατάπτωσης με τα άγρια σημάδια εγκλημάτων, βιασμών, παιδεραστίας, διαπλοκής, ανομίας, κλπ. Είναι, με λίγα λόγια το «αντίτιμο» αυτής της πτώσης. Τα θεατρικά, μουσικά, λογοτεχνικά αντισώματα ποιότητας και δημιουργίας που υπάρχουν και λειτουργούν στο περιθώριο της πληροφορίας, δύσκολα θα ανατρέψουν την τεράστια παραγωγή μαζανθρώπων και τη δημιουργία ασυνείδητου πλήθους , η οποία και ευνοείται από τα Μέσα ενημέρωσης.

Δεν είναι βέβαια μια καινούργια κατάσταση αυτή που περιγράφω. Θυμάμαι πως από παλιά την καταγγέλλουμε και την ψέγουμε. Αλλά, λέω εγώ τώρα, υπολόγιζα πως ο 21ος αιώνας θα ήταν διαφορετικός από πριν. Πλησιάζοντας να ολοκληρώσουμε την δεύτερη δεκαετία του, τα σήματα που λαμβάνω, ως προς την επικράτηση της κουλτούρας τού πλήθους, με οδηγούν σε συμπεράσματα απογοητευτικά. Συνεχίζω να ακούω, να βλέπω, να σκέφτομαι και να αισθάνομαι και αυτά είναι τα δικά μου όπλα. Οι νέοι ποιητές και μουσικοί θα πρέπει να περιγράψουν όλα αυτά τα της καθημερινότητας. Και όποιος αναρωτηθεί εάν τελικά τάσσομαι εναντίων των πολλών, θα του πρότεινα, πριν απαντήσει, να εμβαθύνει λίγο παραπάνω στο θέμα…

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 412 (2/7/2018) Αριθμοί και «Νούμερα»…

Η «Μαρία» δεν είναι η… Κεχαριτωμένη, ούτε κάποια Μαρία ήρεμη, γαλήνια και αγγελικά πλασμένη, δεν είναι ούτε η Πενταγιώτισσα, ούτε η Παναγία «Τρυπητή» στο Αίγιο… Είναι Κυκλώνας από εκείνους που στο διάβα του σε παίρνει και σε σηκώνει στην κυριολεξία… Είναι να μη βρεθείς μπροστά του! Δεν θα «πάρει» μόνο εσένα αλλά και το αυτοκίνητό, το σπίτι, όλο σου το βιός και θα γκρεμίσει ολόκληρη την πόλη…
Βρέθηκα σε στιγμές παρόμοιες, ευτυχώς κατά πολύ μικρότερης έκτασης και έντασης, όταν έτυχα στο Πήλιο, σε ένα ισχυρότατο μπουρίνι, από εκείνα που σε φτάνουν στο σημείο να αναρωτιέσαι αν θα προλάβεις να γράψεις τη… διαθήκη σου. Θυμάμαι πως κουνήθηκαν τα πάντα, κάτι σαν σεισμός, και να σκέφτομαι συνθήκες διαφυγής, από το κακό και τον πανικό. Όλο το δάσος να κουνιέται πέρα-δώθε, θαρρείς και θα ξερίζωνε όλα τα δέντρα και ολόκληρη την πλαγιά του βουνού. Τόλμησα να βγω από την πόρτα, για να συγκρατήσω κάποιες καρέκλες, αλλά το νερό μαζί με τον αέρα με έριξαν με ριπές πολλών χιλιομέτρων. Κατάφερα με κόπο να σταθώ στα πόδια και με… ενθύμιο κάποιες εκδορές στο σώμα μπόρεσα να ξαναμπώ στο σπίτι μου…
Η «Μαρία» ήταν -λέει-κατά μέσο όρο, τριάντα φορές ισχυρότερη και αδυσώπητη!
Είναι αυτή που χτύπησε το Πουέρτο-Ρίκο στις 20 Σεπτεμβρίου του 2017 σαρώνοντας στο διάβα της ό,τι συναντούσε, αφήνοντας την περιοχή ολοσχερώς κατεστραμμένη.Τα ρεύματα του Ατλαντικού δεν αστειεύονται.
Φαίνεται όμως πως οι Αρχές βιάστηκαν να ανακοινώσουν πως τα θύματα ήταν 64 (εξήντα τέσσερα), παρ’ όλο που το Πανεπιστήμιο του Harvard, αξιολογώντας  τη δύναμη τού Κυκλώνα σε συνδυασμό με τις σαθρές κατασκευές σπιτιών στις φτωχές περιοχές, εκτιμούσε πως η «Μαρία» θα άφηνε πίσω της ένα κατά πολύ μεγαλύτερο αριθμό θυμάτων. Υπολογίστηκαν βεβαίως το πλήθος των κατοικιών χωρίς νερό, ηλεκτρικό ρεύμα, τηλέφωνο, οι ανύπαρκτες δυνατότητες μετακινήσεων προς τα νοσοκομεία, για παροχές ιατρικής βοήθειας, στοιχεία όλα αυτά που δεν θα «επέτρεπαν» τόσο μικρό αριθμό θυμάτων όσο η επίσημη ανακοίνωση προσδιόριζε …

Τελικά, το γεγονός πήρε διαστάσεις ανείπωτης τραγωδίας! Τα θύματα, κατά τις εκτιμήσεις τού Πανεπιστημίου, ανέβηκαν στο απίστευτο νούμερο των 4.600 ψυχών… Η 20/9/2017 κατέληξε να είναι η αποφράδα ημέρα τού εξωτικού νησιού της Καραϊβικής.
Αγνοώ την κατάσταση εκεί, στα ανατολικά των νήσων Αντιλλών και δεν θα ψάξω να μάθω την ποσόστωση των νεκρών σε γυναικόπαιδα, υπερήλικες, εκείνα με ειδικές ανάγκες, άστεγους και πένητες. Η σημασία της ονομασίας τού Πουέρτο Ρίκο (Πλούσιο λιμάνι) δοκιμάστηκε σκληρά και αν χρησιμοποιώ ένα τέτοιο θέμα, μετά από σχεδόν έναν χρόνο που συνέβη το κακό, είναι επειδή το νούμερο των νεκρών είναι εντυπωσιακό και αποκαλύφθηκε σχετικά πρόσφατα, ξαφνιάζοντάς μας.
Τι να ήταν το πρώτο απολογιστικό νούμερο των 64ων νεκρών; Ίσως μια βιαστική πρώτη εκτίμηση των τοπικών Αρχών; Αν όντως είναι έτσι, πώς και αφήσανε τόσο μεγάλο διάστημα δίχως να ερευνήσουν σοβαρά, ως όφειλαν, τους πραγματικούς αριθμούς; Δεν γνωρίζουμε βεβαίως αν έχει παραιτηθεί κάποιος από τους υπεύθυνους, αλλά πόσο μπορεί να ενδιαφέρει εμάς ένας τόσο μακρινός τόπος και οι ηγέτες του;
Θα έλεγα όμως πως μας ενδιαφέρει το μέγεθος του ψεύδους και ο εύκολος αλλά ενσυνείδητος τρόπος διαφυγής από την αλήθεια. Στην εποχή τής τεχνολογίας δεν είναι εύκολο να… πετάς στον αέρα αριθμούς και «νούμερα». Η χαοτική διαφορά από 64 σε 4.600 (!!!), δείχνει και την ηθική στάση μιας εξουσίας προς τους πολίτες της. Δεν είναι κάτι καινούργιο αυτό. Μαθαίνουμε πως, πριν από λίγο διάστημα, η τοπική κυβέρνηση του Πουέρτο Ρίκο, προσπαθώντας να πληροφορήσει την κοινή γνώμη, για έναν πιο… ρεαλιστικό αριθμό των θυμάτων από τον κυκλώνα, ζήτησε από το Πανεπιστήμιο Τζορτζ Ουάσιγκτον να ερευνήσει την περίοδο από τον Σεπτέμβριο έως τον Φεβρουάριο του 2018, αφού δεν την ικανοποιούσε το πόρισμα τού Πανεπιστημίου τού Harvard…

Μετά από δέκα μήνες θα ερευνηθεί το χάος μιας φυσικής καταστροφής με πολλές από τις περιοχές να στερούνται ακόμα και τώρα ηλεκτρισμό, νερό, καθώς και άλλα είδη πρώτης ανάγκης.
Εδώ, στη χώρα μας, τις μέρες ετούτες, ξαναβγήκε στην επιφάνεια το πρόβλημα της Μάντρας Αττικής και των συνεπειών τού  γνωστού μηχανισμού διαφθοράς στην πολεοδομική διαχείριση των αστικών περιοχών της χώρας, σε συνδυασμό με την αυθαίρετη δόμηση. Γνωστά θέματα της ελληνικής δημόσιας διοίκησης, τα οποία πάγια εκκρεμούν, αναμένοντας τις στιγμές κάποιας βροχής ή άλλων φυσικών φαινομένων, ώστε να… εξωτερικεύσουν, συνήθως με δραματικό τρόπο, τα… κάτω από το χαλί προβλήματα. Με τις πλημμύρες τού 2017, η Μάντρα, υπενθυμίζω πως είχε 27 νεκρούς, πέρα από τις άλλες καταστροφές. Δεν γνωρίζω αν η παρέμβαση ενός Πανεπιστημίου ή μιας άλλης οντότητας θα αποκάλυπτε άλλα νούμερα καταστροφών σε ψυχές και υλικά. Βγαίνει όμως το συμπέρασμα πως θα μπορούσε, με κάποια έννοια, τα νούμερα όποιας καταστροφής να είναι, πέρα από την ανθρώπινη τραγωδία, και… πολιτική υπόθεση!
Κατανοώντας πως τα μεγάλα νούμερα θανάτων και καταστροφής «στεναχωρούν» τον κόσμο, τον λαό, μια μικρότερης έντασης καταστροφή θα… στρίμωχνε λιγότερο μια κυβέρνηση. Τα 64 θύματα είναι αριθμός διαχειρίσιμος, αλλά τα 4.600 όχι! Είναι λογική μια τέτοια σκέψη και βλέπουμε πως πραγματοποιείται σε όλα τα μήκη και πλάτη, ιδιαίτερα όταν τα Μέσα Ενημέρωσης είναι ελεγχόμενα και δεν τους επιτρέπουν να ενημερώνουν με εγκυρότητα τους πολίτες. Θυμάμαι την περίπτωση των θυμάτων τού Πολυτεχνείου (το 1973). Η Χούντα αμφισβητούσε όλα τα νούμερα των θυμάτων τα οποία ανέφεραν μέσα από τις καταγγελίες τους οι παράνομες φοιτητικές οργανώσεις και τα διεθνή πρακτορεία Ειδήσεων. Ήταν φυσικό. Οι συνταγματάρχες και τα πολυβόλα τους δεν είχαν καμία διάθεση να αποκαλυφθεί ο πραγματικός αριθμός, ο οποίος σύμφωνα με το Εθνικό Ίδρυμα Ερευνών ήταν 24 επώνυμοι νεκροί, 16 νεκροί αγνώστων στοιχείων και 1103 τραυματίες.
Είναι σύνηθες. Δεν μπορείς να βρεις μια άκρη όταν τα νούμερα εξαρτώνται από σκοτεινές σκοπιμότητες, ιδιαίτερα τη στιγμή κατά την οποία το γεγονός βρίσκεται σε εξέλιξη. Οι αντιμαχόμενες πλευρές διεκδικούν, η κάθε μια για το δικό τους λόγο, τα περισσότερα ή τα λιγότερα θύματα… Θα ματαιοπονήσετε εάν ψάξετε στην ιστορία να βρείτε μία αξιόπιστη πηγή που να πληροφορεί τους αριθμούς των νεκρών των πολέμων. Η προσπάθεια παραποίησης τής ιστορίας ουδέποτε σταμάτησε να επιχειρείται, έως και τις μέρες μας, ιδιαίτερα με την αναβίωση του εθνικισμού (όχι του πατριωτισμού), της ευρωπαϊκής ακροδεξιάς και των ναζιστικών οργανώσεων, παραχάραξη η οποία στοχεύει στη… λήθη της Ιστορίας ως γνώση, πληροφορία και συνείδηση…

Συνεχίζοντας τον συλλογισμό μου, το τι συμβαίνει στην Αφρική, στις χώρες της Ασίας, στις δικτατορίες, στα ολοκληρωτικά καθεστώτα επί Γης ή και στις εμπόλεμες χώρες, οι οποίες ελέγχουν σκληρά και εξαφανίζουν την κάθε είδηση που δεν… συμφέρει, δεν μπορούμε να το γνωρίζουμε. Έτσι, τα νούμερα μετατρέπονται σε «νούμερα» μαζί με τους ηγέτες τους.
Στην εποχή τής υπερπληροφόρησης, είναι αδύνατο να συνεννοηθούμε πάνω σε τέτοιες «λεπτομέρειες». Η Ιστορία θα πορεύεται διαχρονικά και θα καταγράφει τα γεγονότα όπως οφείλει να κάνει. Η ερμηνεία της πάντα θα απασχολεί τις γενιές ανάλογα με το μορφωτικό και εκπαιδευτικό επίπεδο του κάθε αναγνώστη. Η «μία και μοναδική αλήθεια» των γεγονότων και της Ιστορίας, θα αμφισβητείται πάντα από εκείνους οι οποίοι θα επιμένουν στην αναζήτηση, στην διερεύνηση, στην διασταύρωση της μαρτυρίας, στα ντοκουμέντα  και στα πειστήρια της καταγραφής…
Το Πουέρτο Ρίκο, όντως, γεννά συνειρμούς κι ανακινεί και άλλα θέματα.
Ο κόσμος είναι ένας…

Νότης Μαυρουδής

 

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 411 (28/6/2018) Μελλοντο-λογικά…

Ίσως, το να γράφει κανείς για το μέλλον, σε μια εποχή ταχείας πληροφόρησης και παραπληροφόρησης, με μεγάλη παραγωγή fake news, ψευδείς ειδήσεις δηλαδή που θα πρέπει να επαληθευτούν, να είναι παρακινδυνευμένο έως και επικίνδυνο. Επικίνδυνο επειδή τα συμπεράσματα των fakes είναι πάντα για τα σκουπίδια, αφού στην πραγματικότητα είναι δύσκολη η διασταύρωσή τους και υποκρύπτουν συμφέροντα και δόλιους σκοπούς…
Παρ’ όλα αυτά, η μελλοντολογία προκαλεί πολύ ενδιαφέρουσα συζήτηση και έντονο προβληματισμό, διότι αναφέρεται σε ένα κάπως μακρινό μέλλον, όταν εμείς ίσως δεν θα υπάρχουμε, δεν θα δούμε και δεν θα νιώσουμε…
Θα βιώσουν και θα δουν όμως οι μεταγενέστεροι ημών. Τα παιδιά και τα παιδιά τους. Εάν λοιπόν είμαστε αθεράπευτα εγωκεντρικοί, ναι, δεν μας ενδιαφέρει η μελλοντολογία και ο όποιος σχετικός προβληματισμός για το τι μας περιμένει…

Με οδηγό μια ανάρτηση του Προέδρου τής βαριάς βιομηχανίας τής Mercedes-Benz, CEO τής Daimler Benz, που ακούει στο όνομα Dieter Zetsche (Ζέτσκε ?), σχετικά με τις μελλοντικές εξελίξεις και τη διαμόρφωση της ζωής των λαών τής υφηλίου στο εγγύς μέλλον, κάτω από την επιρροή τής τεχνολογίας και της εντυπωσιακής ανάπτυξή της. Κάτι τέτοιο, όπως εύκολα είναι κατανοητό, θα παίξει αποφασιστικό ρόλο σε βιομηχανίες και ιδιώτες, τόσο στον τομέα τής εργασίας και της παραγωγής, όσο και στην ιδιωτική ζωή τού κάθε ανθρώπου… Όλοι θα συμφωνήσουμε πως θα πρέπει να βλέπουμε πολύ μακριά, πέρα από το σύγχρονο κόσμο και τα σημερινά μοντέλα ζωής, να κατανοούμε και να προσδιορίζουμε τις τάσεις μετασχηματισμού τής ζωής και της καθημερινότητας.
Αυτό σημαίνει πως είναι α π α ρ α ί τ η τ η η παρακολούθηση των τεχνολογικών επιτευγμάτων, τα οποία καθημερινά κατακτούν κάθε τομέα (μηχανικό, αγροτικό, ιατρικό, γενετικό, ρομποτικό, αστροφυσικό, καλλιτεχνικό)…  Ο κάθε τομέας ζωής και Τέχνης επωφελείται και αναπτύσσεται χάρη στη χρήση τής όποιας τεχνολογικής επινόησης…

Βασικό στοιχείο, υποστηρίζει ο Zetsche, είναι η «Τεχνητή νοημοσύνη», η οποία αντικαθιστά όλο και περισσότερο τον άνθρωπο αφού, όπως διατείνεται, χρησιμοποιεί υψηλότερο επίπεδο «σκέψης» και ευφυΐας από τον συνηθισμένο εργαζόμενο…
Ο Πρόεδρος της Mercedes-Benz είναι… θαρραλέος γιατί προτείνει ανεπιφύλαχτα: «Αν σπουδάζετε νομικά στην Αμερική, σταματήστε αμέσως. Στο μέλλον θα υπάρχουν 90% λιγότεροι δικηγόροι, μόνο ειδικοί θα παραμείνουν. Από την IBM Watson, μέσα σε δευτερόλεπτα, οι νομικές συμβουλές που θα δίνει θα είναι 90% επιτυχείς σε σχέση με το παρελθόν.» Και συνεχίζει απτόητος: «Το 2018 θα  κυκλοφορήσουν για πρώτη φορά τα πρώτα αυτοκίνητα αυτόνομης οδήγησης. Περί το 2020, το σύνολο της βιομηχανίας θα αρχίσει να  διαταράσσεται. Δεν θα θέλετε πια να έχετε ένα αυτοκίνητο… Θα  καλείτε ένα αυτοκίνητο με το τηλέφωνό σας, θα εμφανιστεί εκεί που είσαστε και θα σας οδηγήσει στον προορισμό σας». Δηλαδή αναφέρεται στον παρόντα χρόνο (2018-20) και προβλέπει, αυτός, ο Πρόεδρος της μεγάλης αυτοκινητοβιομηχανίας, πως σε λίγα χρόνια, οι πωλήσεις των αυτοκινήτων θα έχουν τέτοια πτώση, που «από το 2020 θα διαταραχτεί όλο το σύστημα βιομηχανίας». Πιθανολογώ πως θα αναγκαστούν να κλείσουν, (θα μειώσουν δραστικά το προσωπικό τους; αναρωτιέμαι εγώ…
Αλλά και το άλλο: «Θα αλλάξουν οι πόλεις, γιατί  θα χρειάζονται 90-95% λιγότερα αυτοκίνητα για αυτό», και: «Θα μπορούμε να μετατρέψουμε τους χώρους στάθμευσης σε πάρκα» ή και αυτό: «1.200.000 άνθρωποι πεθαίνουν κάθε χρόνο σε τροχαία ατυχήματα παγκοσμίως. Έχουμε τώρα ένα ατύχημα κάθε 100.000 χλμ. Με την αυτόνομη οδήγηση θα πέσει αυτός ο δείκτης σε ένα ατύχημα κάθε 10 εκατομμύρια χλμ. Αυτό θα σώσει 1.000.000 ζωές κάθε χρόνο, με αποτέλεσμα οι ασφαλιστικές εταιρίες να συρρικνωθούν και να κλείσουν». Η ηλιακή, αιολική και άλλες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα γίνουν σύντομα η κύρια πηγή ηλεκτρικής παραγωγής και η τεχνολογία θα αναλάβει τη διανομή ακόμα και αφαλατωμένου πόσιμου νερού με μικρό κόστος. Οι ιατρικές εξετάσεις θα γίνονται πλέον με μικρό κόστος, λόγω των συνεχών τεχνολογικών ανακαλύψεων, με λίγα λόγια, τονίζει ο πρόεδρος: «Αντίο, ιατρικά ιδρύματα»!!! Σε αυτά προσθέστε την τρισδιάστατη εκτύπωση (3D), η οποία παράγει πλέον αρκετά προϊόντα (από παπούτσια και τσάντες, έως μέρη από εξαρτήματα αεροπλάνων, σπιτιών, ουρανοξυστών κλπ). Τα ρομπότ θα αναλαμβάνουν ακόμα και τις αγροτικές δουλειές, καταργώντας σταδιακά τις σκληρές εργασίες τού αγρότη. Οι πρωτεΐνες θα εξελιχθούν σε πρώτης προτεραιότητας θεραπευτικό-ενεργειακό αγαθό, περισσότερο κι από το κρέας! Και η πρώτη ύλη θα είναι από… έντομα, όσο κι αν εκπλήσσει μια τέτοια… σύνθεση.

Δεν θα αναφερθώ αναλυτικά στις Τέχνες και στη Μουσική ειδικότερα. Η τελευταία, έχει υποστεί συνεχείς μεταβολές και αλλοιώσεις με την τεχνολογική επεξεργασία να δεσπόζει και να κατευθύνει την παραγωγή, να εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέσα στο «σώμα» τής αισθητικής αντίληψης και της σύνθεσης. Έχω την εντύπωση πως, και στη χώρα μας, όλο και περισσότερο λιγοστεύουν οι μουσικοί που δεν είναι 100% «αιχμαλωτισμένοι» από τις εντυπωσιακές και πολυποίκιλες τεχνολογίες. Ετούτο έχει ήδη δημιουργήσει μεγάλες αποστάσεις από τη μήτρα του παλαιού υλικού. Δεν θα μπορούσε όμως να συμβεί κάτι διαφορετικό, από τη στιγμή κατά την οποία η χώρα μας (ο λαός-η αγορά-η παραγωγή-η κουλτούρα, ο ήχος μας, ακολουθεί πιστά, έως και… αυτιστικά την σκοτεινή πλευρά της παγκοσμιοποίησης).
Η μουσική, η ποίηση, η λογοτεχνία, η ζωγραφική κλπ, θα απαιτήσουν ακόμα περισσότερη μοναξιά και αυτοθυσία των δημιουργών. Η τέχνη θα παλέψει ακόμα πιο σκληρά με την πραγματικότητα, για να ανατρέψει όσο μπορεί την απόλυτη τεχνολογική διάσταση, και να συνεχίσει να συνδέεται με την συναισθηματική, φαντασιακή και ονειρική καταγωγή της… Ο δημιουργός, από την άλλη, οφείλει να αντιμετωπίζει και να γνωρίζει την αγορά και τους κανόνες της, εάν θέλει να χτυπήσει και να ξεπεράσει τις παγίδες και τις αγκυλώσεις που προκαλούν.
Κοντολογίς, το συμπέρασμα που βγαίνει απ’ όλα τα προλεγόμενα, φαντάζει… εφιαλτικό!  Είναι; Ο… ταραχοποιός Dieter Zetsche με τις δηλώσεις του ( http://www.gazzetta.gr/in-motion/ypoloipa/article/1208663/afentiko-tis-mercedes-benz-provlepei-mellon ) διατείνεται πως «το 70-80% των θέσεων εργασίας θα εξαφανιστεί τα  επόμενα 20 χρόνια»! Είναι κάτι αναμενόμενο και γνωρίζαμε πως «κάποτε» οι μηχανές θα αντικαταστήσουν σε μεγάλο βαθμό τα εργατικά χέρια… Τα αμέτρητα κοπάδια των ανέργων και των ανασφάλιστων δεν θα μπορέσουν να αντέξουν την ακούσια αποχή από την εργασία, που προκλήθηκε από την τεχνολογική αντικατάσταση. Ναι, θα έχουμε μάλλον την ευκαιρία να ζήσουμε, λόγω φαρμακευτικής και ιατρικής εξέλιξης, μερικά χρονάκια παραπάνω, να απολαμβάνουμε ίσως πιο ήσυχες πόλεις, καλύτερο νερό, να είμαστε λιγότερο άρρωστοι, αλλά, η παγκόσμια ΕΚΚΡΗΞΗ, που θα προκαλέσει η ανέχεια και ο θυμός, φαίνεται πως… καραδοκεί!
Ο νέος κόσμος που έρχεται θα είναι το αδιαμφισβήτητο γεγονός τού μέλλοντος, ούτως ή άλλως.
Τον επιθυμούμε ή όχι; Μπορούμε να αλλάξουμε σημεία του; Να υποδείξουμε άλλους ή ΚΑΙ άλλους δρόμους; Να λάβουμε μέρος συλλογικά στην επίτευξη του πάγιου και πανανθρώπινου αιτήματος: «Για έναν κόσμο καλύτερο, από την άποψη ενός κόσμου με λιγότερες αντιθέσεις»; Βεβαίως, ναι!
Όμως, ας γνωρίζουμε την πραγματικότητα ώστε να συνειδητοποιήσουμε πως οι μεγάλες δυνάμεις θα είναι και πάλι αυτές που θα κατευθύνουν τις εξελίξεις…

 

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment

Σχολιάκι 410 (22/6/2018) Μια φορά κι έναν καιρό….

Αναρωτιέμαι: είναι η εποχή μας, καιρός για παραμύθια;
Αν το ερώτημα σχετίζεται με τη ρίζα της λέξης και το νόημά της (είναι παράγωγο της λέξης παραμυθία = παρηγοριά), θα απαντούσαμε όλοι: Ναι, σε κάθε καιρό, κάθε εποχή, το παραμύθι παρηγορεί και χαϊδεύει ψυχές, είναι σταθερή παιδαγωγική και ψυχαγωγική αξία και σπουδαίο λαϊκό διαχρονικό εύρημα. Προσθέτω δε πως ανήκει και στις… θεραπευτικές Τέχνες. Σε όλα τα μήκη και τα πλάτη, όλες οι γενιές δημιούργησαν φανταστικές ιστορίες. Το παραμύθι δεν το επινοήσανε τυχαία, όπως και δεν υπήρξε τυχαία η χρήση και η διάρκειά του μέσα στο χρόνο, από τον Αίσωπο μέχρι τους σύγχρονους παραμυθάδες…
Και τώρα, μαθαίνω πως στην Παγκόσμια Ημέρα Προσφύγων (20/6/18), σε μια από τις πολλές εκδηλώσεις, θα συγκεντρωθούν πρόσφυγες από διάφορες χώρες, για να αφηγηθούν παραδοσιακά παραμύθια τής δικής τους πατρίδας, καθώς και τις προσωπικές τους ιστορίες.
Το βρήκα πάρα πολύ ενδιαφέρον αυτό σε μια εποχή κατά την οποία μύθος, θρύλοι και πραγματικότητα έχουν γίνει ένα πλέγμα αδιαίρετο και σχεδόν ταυτισμένο.
Μα, η ίδια η ζωή μπορεί να μοιάζει με σκληρό παραμύθι που συνήθως έχει σκοτεινό τέλος ή έστω, μερικές φορές, με λιγότερο σκληρό τέλος.
Πράγματι. Οι διηγήσεις και οι περιγραφές των δύστυχων αυτών ψυχών, όποτε τους ακούω να λένε την ιστορία τους, μπερδεύουν το πραγματικό με την σκληρή φανταστική αφήγηση! Και σ’ αυτές τις διηγήσεις υπάρχουν φωτιές, δράκοι, γίγαντες, τέρατα, εξωπραγματικά, για εμάς τους εν ειρήνη, πλάσματα, κακοί, δολοφόνοι, κι ο μαύρος θεριστής που αφαιρεί χρώματα, γέλια και ψυχές, με όπλο την τρικυμισμένη θάλασσα που καταπίνει βάρκες και ανθρώπους, δίχως την καλή γιαγιά με το καλάθι και τα καλούδια…

Ακούγοντας τις  εξιστορήσεις τους δεν μπόρεσα να ξεχωρίσω τον μύθο από την πραγματικότητα. Ένιωσα πως ό,τι άκουγα ήταν ένα τρομακτικό παραμύθι με διαφορετικά σύμβολα, δίχως σημάδια τρυφερότητας, δίχως χώρο για όνειρα, φεγγάρια, νεράιδες, μαγικά τοπία, καλούς μάγους, όλα τα αφηγήματα συνθέτουν θαρρείς… μια νέα βάση δεδομένων, για να στηριχθεί ένας νέος σύγχρονος τύπος «παραμυθιού» από την Ανατολή, που αυτή τη φορά θα περιγράφει την πραγματικότητα με πιο ρεαλιστικό τρόπο, δίχως ποιητικό λόγο, δίχως περιττά στολίδια και τρυφερές εικόνες ή επιπρόσθετα τεχνάσματα και δανεικά στοιχεία, από την παραδοσιακή μυθοπλασία. Διαπίστωσα πως, αυτά τα παραμύθια των ταλαίπωρων προσφύγων, δεν άρχιζαν με τον παραδοσιακό τρόπο: «Μια φορά κι έναν καιρό…»
Έως και αυτό έχει αλλάξει και γίνεται κάπως έτσι:
«Ετούτο τον καιρό, στον 21ο αιώνα, ενώ ζούσαμε σε έναν κόσμο δύστροπο και θολό, άνοιξαν οι ουρανοί και ξέρναγαν φωτιά και λάβα… Οι πολεμικές μηχανές, οι βομβαρδισμοί και οι τυραννικοί εισβολείς μπήκαν στα σπίτια μας, πήρανε τα πάντα και μας ξερίζωσαν από τον τόπο μας…»
Όχι, δεν είμαι καλός παραμυθάς και δεν θα επιχειρήσω τέτοιο είδος γραφής, το οποίο απαιτεί ειδική χρήση συνδυασμού λόγου και φαντασίας. Ο λόγος και οι λέξεις σε κάθε περίπτωση, είναι δύσκολα εργαλεία συγγραφής πόσο μάλλον σε ένα παραμύθι.
Όμως, στην συγκεκριμένη περίπτωση, δεν υπάρχει καμία αλληγορία! Απουσία συμβολισμών και μυθιστορηματικής αφήγησης. Όλα σε χρόνο και χώρο πραγματικό. Πού είναι το παραμύθι λοιπόν; Κάτι που για εμάς είναι εξωπραγματικό, για τους αφηγητές μετανάστες είναι η αιματηρή πραγματικότητα, ενώ η τραγικότητα της μοίρας τους, για κάποιον που ζει στην Ευρώπη, είναι ασύλληπτη, απίστευτη, αδιανόητη, τρομερή, φρικτή, αγγίζει τα όρια της φαντασίας, τού… μύθου, διότι η άγρια και δυσάρεστη εμπειρία τους είναι τόσο έξω από την κοινή λογική που μοιάζει με… παραμύθι!
Δεν είναι όμως έτσι.

Οι αληθινές ιστορίες των κατατρεγμένων τής εποχής μας, συμβαίνουν σε παράλληλο  χρόνο με τη δική μας ζωή, η οποία ασφαλώς και είναι εξαρτημένη από την πραγματικότητα των εικόνων. Βλέπουμε τη ζωή τους τηλεοπτικά, από την πολυθρόνα μας και… συμπάσχουμε οι περισσότεροι. Το δράμα τους το κατανοούμε αλλά συγχρόνως δεν το θεωρούμε και δικό μας. Με λίγα λόγια, δεν μπορούμε να νιώσουμε ένα τέτοιο βαθύ δράμα, τέτοιο βίωμα, παρά μόνο ως… αφήγημα, σαν παραμύθι!
Γιαυτό επιμένω πως μπερδεύομαι. Η αλήθεια και ο μύθος διαχωρίζονται από μια λεπτή διαφανή κλωστή. Ό,τι συμβαίνει στους εμπόλεμους τόπους δεν μπορούμε να το διανοηθούμε και δυσκολευόμαστε να το πιστέψουμε. Όχι ότι το θυμικό μας, ως λαού, δεν έχει τέτοιες μνήμες. Αν «ψάξουμε» στις δεκαετίες ’20, ‘30 και ’40, θα δούμε ότι υποστήκαμε παρόμοιες ταλαιπωρίες, αλλά οι αμυντικοί μηχανισμοί των ανθρώπων «αποσύρουν» τέτοια σκληρά συμβάντα και τα αντικαθιστούν με… ευχάριστα.

Δεν είναι πρωτότυπο ούτε νέο, το να εξιστορήσω κι εγώ τον Γολγοθά αυτού τού άτυχου κόσμου, που έχει χάσει τη γη κάτω από τα πόδια του. Γυναικόπαιδα, βιασμοί, καταστροφές, πνιγμοί, κακουχίες, θάνατοι, είναι το τοπίο τους. Θαρρείς και ξέφυγαν από την κόλαση. Βίωσαν και βιώνουν το απίστευτο και οι διηγήσεις τους, το προσωπικό τους αφήγημα, είναι η άλλη πτυχή των παραμυθιών. Φαίνεται πως τα σύγχρονα αφηγήματα θα υποκαταστήσουν τα πιο σκοτεινά παραμύθια, και οι δυνάμεις των γνωστών μύθων- δράκοι, μάγισσες και ξωτικά- θα αντικατασταθούν από πραγματικά ονόματα και υπαρκτές δυνάμεις τού κακού.

Όμως, τα παραμύθια κι ευτυχώς, θα συνεχίζουν να γοητεύουν και να παρηγορούν τα παιδιά πάσης ηλικίας. Όλοι είμαστε πρόθυμοι να ενδώσουμε σε ό,τι μας γοητεύει, έστω και αν τα παραμύθια, δεν μπορούν να παραμένουν τρυφερά, εξιστορώντας το σύγχρονο παγκόσμιο δράμα…

Νότης Μαυρουδής

Posted in σχολιακια | Leave a comment