Σχολιάκι 123 (27/8/2014) Τα «μυστικά» της Σύνθεσης

Τις προάλλες, σε μια παρέα φίλων ξαναήρθε το ερώτημα «πώς γράφεται ένα τραγούδι;» και η ερώτηση ήταν προς εμένα, αφού είμαι ο μόνος απ’ την παρέα που ασχολούμαι με το είδος. Εγώ τους ανάφερα το παράδειγμα του συγγραφέα, του ποιητή, του ζωγράφου κλπ. 
Η παρέα επέμενε στο ερώτημα, αφού τόνισε πρώτα πως ο συγγραφέας κι ο ποιητής έχουν τις λέξεις και τα νοήματά τους, ο ζωγράφος έχει τα σχήματα και τα χρώματα. Ο συνθέτης τραγουδιού ή εν γένει μουσικής, εκτός από τον στίχο, πώς ντύνει με ήχους (νότες) τις λέξεις και δημιουργεί ατμόσφαιρα, ύφος, ήθος, και προκαλεί μνήμη και συναισθήματα; Τα ερωτήματα αυτά δεν είναι η πρώτη φορά που τα ακούω και γνωρίζω πως πάντα ενδιαφέρουν και εντυπωσιάζουν τους έξω από τη διαδικασία τής μουσικής σύνθεσης. 
Δεν είναι εύκολη μια περιγραφή των «διαδικασιών» πάνω σε μια πνευματική εργασία, όπου το άυλο στοιχείο πρυτανεύει και ορίζει τα πάντα… Η μουσική, κατεξοχήν άυλη τέχνη, (την ακούμε, μας συγκινεί και μας προκαλεί συναισθήματα, αλλά δεν την βλέπουμε, ούτε την αγγίζουμε…) γεννιέται από την προϋπάρχουσα σχέση τού δημιουργού με το μουσικό όργανο που παίζει. Τα μουσικό θέμα που επεξεργάζεται ένας εγκέφαλος, διαρθρώνεται και εξελίσσεται με τη στήριξη ενός οργάνου (συνήθως κιθάρας, πιάνου, πλήκτρων γενικώς), με το οποίο η ανθρώπινη σκέψη συνδέεται και δημιουργεί μελωδίες, φράσεις, ενότητες, ρυθμούς, εισαγωγές κλπ. Ο συνθέτης ενός τραγουδιού, οργανώνει το άυλο υλικό του, στηριζόμενος κυρίως στις λέξεις (τους στίχους) και στο βάθος των νοημάτων τα οποία κατευθύνουν την δημιουργία τής τελικής ατμόσφαιρας… Ο συνθέτης ψάχνει (η πιο σωστή λέξη είναι: ανιχνεύει) έναν μελωδικό κώδικα με τις νότες να ακολουθούν μια πορεία και οι οποίες εν τέλει να σχηματίζουν «ενιαίο σώμα» με τον στίχο. 
Δεν είμαι σίγουρος πως έγινα κατανοητός… Πάντως, αν δώσεις τον ίδιο στίχο σε δέκα ή εκατό συνθέτες, θα μελοποιηθούν με δέκα ή εκατό διαφορετικές εκδοχές! Που σημαίνει πως οι διαφορετικές σκέψεις ακολουθούν διαφορετικά μελωδικά, ρυθμικά και αρμονικά σχήματα, ανάλογα με την αισθαντικότητα και τη γνώση τού καθενός. Με δεδομένο πως οι λέξεις ενός ποιητή ή οι γραμμές και τα χρώματα ενός ζωγράφου, δεν είναι άλλο παρά οι σκέψεις και οι αναζητήσεις του, εκπεφρασμένες μέσα από το γνωστικό του οπλοστάσιο, αλλά και μιας υποσυνείδητης αίσθησης, η λειτουργία τού μουσικού συνθέτη ακολουθεί σχεδόν την ίδια πνευματική διαδικασία με εκείνη του ζωγράφου, του ποιητή κλπ. Είναι σαν να βρίσκεσαι σε ένα σκοτεινό δωμάτιο. Πρέπει να βρεις τρόπους να μπεις και να το φωτίσεις…
Περιττό να πούμε πως στο θέμα τού τραγουδιού, αναφέρομαι φυσικά στα τραγούδια που αντιμετωπίζονται με την δέουσα σοβαρότητα από τους δημιουργούς τους και όχι στα λαϊκίστικα υπεραπλουστευμένα τής show biz βιομηχανίας (λαϊκών και ελαφρών) όπου εκεί η έννοια του συνθέτη-δημιουργού αντικαθίσταται με εκείνη τού διεκπεραιωτή-εκτελεστή, ο οποίος παίρνει έτοιμα μελωδικά και ρυθμικά μοντέλα μέσα από την δεξαμενή μιας συσσωρευμένης αποθήκευσης μουσικών υποπροϊόντων…
Μου φαίνεται όμως πως θα επανέλθω προσεχώς στο θέμα.

Νότης Μαυρουδής

About Νότης Μαυρουδής

Κιθαριστής-Συνθέτης-Μουσικοπαιδαγωγός-Αρθρογράφος τύπου και ραδιοφώνου-Διευθυντής του www.tar.gr
This entry was posted in σχολιακια. Bookmark the permalink.

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s